ABD yönetimi, Türkiye'ye değeri 700 milyon doların üzerinde olan onlarca savaş uçağı motorunun satışına yönelik resmi süreci başlattı. Reuters'ın aktardığına göre resmi bildirim, 24 Haziran tarihinde Kongre’ye iletildi ve böylece satış için gerekli onay mekanizması resmen devreye sokuldu. Bildirimde bulunulan motorlar, Türkiye’nin geliştirdiği 5. nesil savaş uçağı KAAN’da kullanılacak.

Kongre'ye bildirim yapıldı, itiraz süreci başladı

Söz konusu karar, Türkiye'nin 2019 yılında Rusya'dan S-400 hava savunma sistemi satın almasının ardından iki ülke arasında yaşanan gerilime ve bazı Kongre üyelerinin itirazlarına rağmen alındı. ABD Dışişleri Bakanlığı'nın Kongre'ye gönderdiği bildirimde, ihracat lisansının siyasi, askeri, ekonomik, insan hakları ve silah kontrolü kriterleri dikkate alınarak uygun bulunduğu belirtildi.

ABD Kongresi'nin satışı durdurabilmesi için 15 gün içinde ortak ret kararı hazırlaması gerekiyor. Böyle bir kararın yürürlüğe girebilmesi için hem Temsilciler Meclisi hem de Senato'dan geçmesi gerekiyor. Ayrıca Trump'ın böyle bir kararı veto etme yetkisi de bulunuyor.

ABD Başkanı Donald Trump, Çarşamba günü yaptığı açıklamada Cumhurbaşkanı Erdoğan için "Muhtemelen onu çok mutlu edecek bir şey yapacağım." demişti.

İtirazlar sürüyor

Temsilciler Meclisi Dış İlişkiler Komitesi'nin kıdemli Demokrat üyesi Gregory Meeks'in, resmi bildirim öncesindeki gayriresmi inceleme sürecinde satış paketine itiraz ettiği ve yönetime onay vermediği belirtildi. Meeks yaptığı açıklamada yönetimin kendisini yeterince bilgilendirmediğini, teslimatların ise yıllar sonra gerçekleşeceğini belirtti.

Motor satışının Kongre'ye bildirilmesinin ardından bazı Demokrat Kongre üyeleri, yönetime F-35 konusunda yeni bir adım atılmaması çağrısında bulundu.

New Hampshire Temsilcisi Chris Pappas, Erdoğan yönetiminin ABD yasalarını ihlal etmeyi sürdürdüğünü ve Washington'un müttefiklerini tehdit ettiğini öne sürerek "Türkiye'ye kesinlikle F-35 satılmamalı." ifadelerini kullandı.

KAAN için hayati öneme sahip

Satış kapsamında yer alan motorlar General Electric (GE) tarafından üretilecek ve Türkiye'nin ilk milli muharip uçağı KAAN'a güç verecek. KAAN’ın mevcut takvimine göre 20 ila 40 adet Blok 10 ve Blok 20 varyantı üretilerek Hava Kuvvetleri’ne teslim edilecek. Bu ilk bloklarda GE üretimi F110 motorlarının kullanılacağı zaten projenin en başından beri söylenen bir durum. Dolayısıyla 40 adet KAAN için ABD’de 80 adet F110 motoru tedarik edilmesi gerekiyor. KAAN’ın prototipleri için zaten yeterli miktarda motor tedarik edilmişti.

KAAN’ın envantere girişi ise en iyi ihtimalle 2028 yılında, gerçekçi senaryoda ise 2029’da başlayacak. Yerli motor TF35000’in KAAN’a entegrasyon hedefi ise 2032, projenin resmi başlangıcı ise 2018. Yeni nesil motorların geliştirilmesi kabaca 15-20 yıl sürüyor.

S-400 en büyük sorun

Bununla birlikte ABD ile yapılan her türlü askeri anlaşma ve satışta öne çıkan en büyük engel 2019 yılında Rusya'dan satın alınan S-400 hava savunma sistemi oluyor. ABD, bu kararın ardından Türkiye'ye yaptırım uygulamış ve ülkeyi F-35 savaş uçağı programından çıkarmıştı.

ABD Kongresi ayrıca Türkiye S-400 sistemlerini elinde bulundurduğu sürece Ankara'ya herhangi bir F-35 satışını yasaklayan düzenlemeyi kabul etmişti. Gerekçe olarak ise Rus hava savunma sistemlerinin ABD yapımı savaş uçakları açısından güvenlik riski oluşturabileceği gösterilmişti.