Rusya, bölgedeki istikrarsızlığın ana kaynağı olmaya devam ediyor. 2014'te Kırım'ın ilhakından ve özellikle 2022'de Ukrayna'ya yönelik tam ölçekli işgalden bu yana, Moskova, NATO ve AB'yi temel toprak savunma sorusuna geri dönmeye zorladı. Doğu kanadı artık sadece siyasi bir kategori değil; Baltık Denizi'nden Polonya ve Belarus üzerinden Karadeniz'e uzanan bir askeri alan haline geldi.
Soğuk Savaş sonrası NATO'nun Batı dünyasına genişlemesi, Orta ve Doğu Avrupa için en önemli güvenlik kararıydı. Polonya, Çekya, Macaristan, Slovakya, Romanya, Bulgaristan, Estonya, Letonya ve Litvanya'nın üyeliği, bölgeye kolektif savunma garantisi sağladı ve Batı güvenlik sistemine entegre etti. Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik saldırganlığı, bu kararın neden gerekli olduğunu doğruladı.
İttifak tepkisini kademeli olarak verdi. 2014'ten sonra NATO, Rusya ile pratik işbirliğini askıya aldı, istişareleri güçlendirdi ve caydırıcılığa döndü. 2014 Newport Zirvesi uyum sürecini başlattı ancak Doğu kanadı için 2016 Varşova Zirvesi daha önemliydi; zirve, Polonya ve Baltık devletlerinde tabur büyüklüğündeki savaş gruplarının konuşlandırılmasına yol açtı. Bu hamle, Moskova'ya NATO'nun birinci ve ikinci kategori müttefikler arasında bir ayrım kabul etmediğini gösterdi.
Sorun, NATO'nun uyumunun iç çatışmalardan hiç arınmamasıdır. Estonya, Letonya, Litvanya, Polonya, Çekya ve Romanya genellikle Rusya'ya karşı sert bir çizgi izlerken; Macaristan, Slovakya veya Bulgaristan gibi diğer devletler farklı zamanlarda daha ihtiyatlı veya uzlaşmacı pozisyonlar sergiledi. Bu durum önemlidir çünkü NATO'nun gücü sadece askeri varlıklara değil, siyasi birliğe de bağlıdır.
Belarus, Rusya'nın askeri planlaması için merkezidir. Moskova, Belarus'u bir tampon bölge, askeri bir koridor ve kendi savunma hattını Rus topraklarından uzaklaştırmak için bir araç olarak görüyor. Birlik Devleti çerçevesi, Belarus silahlı kuvvetlerinin bağımlılığı ve Rusya'nın kritik askeri düzenlemeler üzerindeki kontrolü, Minsk'in gerçek egemenliğini azaltıyor. Polonya ve Baltık devletleri için bu, tehdidin sadece Rusya'nın kendi topraklarından değil, giderek Rus askeri sistemine entegre olan bir devletten de geldiği anlamına geliyor.
Kaliningrad ise başka bir kilit nokta. Polonya ve Litvanya arasında konumlanması, Rusya'ya NATO'nun kuzeydoğu kanadına yönelik baskı için bir platform sağlıyor. Bölgedeki Rus füze sistemleri, hava savunma sistemleri, deniz unsurları ve A2/AD yetenekleri, müttefik takviyelerini zorlaştırmak üzere tasarlandı. Bir kriz durumunda sorun, NATO'nun yanıt vermek isteyip istemediği değil, tartışmalı hava, deniz ve kara koridorlarından birlikleri yeterince hızlı hareket ettirebilip hareket ettiremeyeceği olacaktır.
Karadeniz ne durumda? Karadeniz ikinci stratejik eksen. Kırım, Donbas, Abhazya ve Güney Osetya...
