ABD Çin’e tedarik edilen “sınıf”a el koydu

Tulu Berke Saz / 16.01.2026 15:17

ABD Adalet Bakanlığı, Çin Halk Kurtuluş Ordusu’na sevk edilen sistemlere el konulması için dava açtı.

ABD Adalet Bakanlığı, Güney Afrika’daki Test Flying Academy of South Africa (TFASA) tarafından Çin Halk Kurtuluş Ordusu’na gönderilmek üzere sevk edilirken durdurulan 2 adet Mürettebat Eğitim Sistemi (Mission Crew Trainer/MCT) hakkında el koyma davası açtı. MCT’ler, ÇHKO personelinin havadan erken ihbar ve kontrol (AEW&C) ile denizaltı savunma harbi (DSH) uçaklarının kullanımına yönelik eğitim almasını amaçlayan, mobil sınıf niteliğindeki sistemler olarak tanımlanıyor.

ABD Adalet Bakanlığı Ulusal Güvenlikten Sorumlu Yardımcı Başsavcısı John A. Eisenberg, konuyla ilgili yaptığı açıklamada “TFASA, sivil bir uçuş eğitim akademisi görüntüsü altında faaliyet göstermektedir; ancak gerçekte Çin hava ve deniz kuvvetleri için önemli bir kolaylaştırıcı rol oynamakta ve NATO havacılık uzmanlığını, operasyonel bilgiyi ve kısıtlı teknolojileri doğrudan Çin Halk Kurtuluş Ordusu’na aktaran bir kanal işlevi görmektedir. Ulusal Güvenlik Birimi, ABD askeri üstünlüğünü korumak ve ABD teknolojisinin hasımlarımızın eline geçmesini önlemek için kararlı şekilde hareket etmeye devam edecektir.” ifadelerini kullandı.

FBI Karşı İstihbarat ve Casusluk Birimi Başkan Yardımcısı Roman Rozhavsky, TFASA’nın ABD menşeli askerî uçuş simülatörü teknolojisini yasa dışı şekilde ihraç ettiğini ve Çin ordusunu eğitmek amacıyla eski NATO pilotlarını bünyesine kattığını belirterek, “Bu faaliyetler ABD’nin ulusal güvenliğini tehlikeye atmakta ve Amerikalı askerlerin hayatını riske sokmaktadır. ABD hükümeti, vatanı savunmak, savaşan unsurlarımızı korumak ve hasımlarımıza yardım eden herkesi hesap vermeye zorlamak için tüm yolları kullanacaktır.” dedi.

TFASA nedir?

Dava dosyasına göre TFASA, Güney Afrika ve Çin’deki tesisleri aracılığıyla askerî uçuş testleri ve eğitimleri konusunda uzmanlaşmış, Güney Afrika merkezli bir şirket olarak faaliyet gösteriyor. TFASA, 2003 yılında Güney Afrika hükümetinin desteğiyle Çin ile iş birliğini kolaylaştırmak amacıyla kuruldu. Şirketin internet sitesinde yer alan bilgilere göre “TFASA Flight Test Services”, Çinli askerî pilotlara sabit ve döner kanatlı hava araçlarında NATO eğitim standartlarında eğitim verdi.

Mahkeme kayıtlarına göre, MCT’ler ve bunlarla ilişkili yazılımlar, ABD menşeli yazılım ve savunma teknik verileri kullanılarak TFASA tarafından tasarlandı ve üretildi. TFASA personeli tarafından “Project Elgar” olarak adlandırılan MCT projesinin amacı, ÇHKO pilotlarını denizaltı savunma harbi teknikleri konusunda eğiterek, Pasifik’te görev yapan ABD denizaltılarını tespit ve takip etme kabiliyetlerini artırmaktı.

MCT’lerin yerleşim düzeni, Boeing tarafından üretilen ve ABD’nin ana denizaltı savunma harbi deniz karakol uçağı P-8 Poseidon esas alınarak tasarlandı. Sistemler, Project Elgar için TFASA tarafından özel olarak geliştirilen yazılımlarla çalışacak şekilde yapılandırıldı. Söz konusu yazılımlar, bir ABD şirketi tarafından geliştirilen temel bir uçuş simülatörü programı üzerine inşa edildi ve Batı menşeli denizaltı savunma harbi uçaklarına, özellikle P-8 Poseidon’a ait teknik veriler kullanılarak geliştirildi. NATO standartlarında denizaltı savunma harbi eğitimi almış eski NATO pilotları da Project Elgar ekibinde yer aldı.

Bu müdahale, TFASA’nın ÇHKO’nun başlıca eğitim sağlayıcılarından biri olarak rol aldığına dair son örnek olarak kayda geçti. ABD Ticaret Bakanlığı, Haziran 2023’te TFASA’yı ve Güney Afrika başta olmak üzere çeşitli ülkelerdeki bağlı şirketlerini, “Batı ve NATO kaynaklarını kullanarak Çinli askerî pilotlara eğitim verdikleri” gerekçesiyle Varlık Listesi’ne (Entity List/Kısıtlama Listesi) eklemiş; bu faaliyetlerin “ABD’nin ulusal güvenlik ve dış politika çıkarlarına aykırı” olduğunu vurgulamıştı.

Kaynak: defenceTurk