Savunma Sanayi Sözlüğü

Bu sözlük nasıl kullanılır?

Kurumlar ve Ekosistem

SSB — Savunma Sanayii Başkanlığı

Cumhurbaşkanlığı'na bağlı tedarik ve proje yönetim makamı. Savunma projelerinin ihale, sözleşme ve yerlileştirme süreçlerini yürütür; savunma sanayi firmalarına üretim lisansı verir.

MSB — Millî Savunma Bakanlığı

Savunma politikasını belirleyen ve Türk Silahlı Kuvvetleri'nin ihtiyaçlarını tanımlayan bakanlık. SSB tedarik eder, MSB ve kuvvet komutanlıkları kullanır.

SASAD — Savunma ve Havacılık Sanayii İmalatçılar Derneği

Türk savunma ve havacılık firmalarını temsil eden sektör derneği. Sektörün yıllık ciro, ihracat ve Ar-Ge verilerini derleyip yayımlar.

SAHA İstanbul — Savunma, Havacılık ve Uzay Kümelenmesi

Türkiye'nin en büyük savunma sanayi kümelenmesi. Binlerce KOBİ ve ana yükleniciyi tedarik zincirinde buluşturur.

TSKGV — Türk Silahlı Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfı

ASELSAN, TUSAŞ, Roketsan ve Havelsan gibi ana yüklenicilerin ana hissedarı olan vakıf.

ASFAT — Askeri Fabrika ve Tersane İşletme A.Ş.

Askeri fabrika ve tersanelerin kapasitesini savunma projelerinde ve ihracatta değerlendiren MSB kuruluşu; MİLGEM ihracatının yüklenicilerindendir.

Ana yüklenici

Bir savunma projesinin sözleşme sorumluluğunu üstlenen, alt sistemleri tedarikçilerden toplayıp entegre eden firma. Türkiye'de ASELSAN, TUSAŞ, Roketsan, Baykar ve BMC başlıca örneklerdir. Firmalar rehberi →

Alt yüklenici / KOBİ

Ana yükleniciye parça, alt sistem veya hizmet sağlayan firma. Türk savunma sanayi tedarik zincirinde binlerce KOBİ yer alır.

Hava Platformları ve İnsansız Sistemler

İHA — İnsansız Hava Aracı

Üzerinde pilot bulunmadan uzaktan komuta edilen veya otonom uçan hava aracı. Keşif, gözetleme ve hedef tespiti ana görevleridir. İHA haberleri →

SİHA — Silahlı İnsansız Hava Aracı

Mühimmat taşıyan ve hassas vuruş yapabilen İHA. Bayraktar TB2 ve Akıncı, Türkiye'nin en bilinen SİHA platformlarıdır. İHA/SİHA rehberi →

TİHA — Taarruzi İnsansız Hava Aracı

Yüksek faydalı yük kapasitesi ve ağır mühimmatla taarruz görevi icra eden İHA sınıfı; Akıncı bu sınıfın örneğidir.

Beşinci nesil savaş uçağı

Düşük görünürlük (stealth), sensör füzyonu, gövde içi silah yuvası ve ağ merkezli harp kabiliyetlerini bir arada sunan muharip uçak kuşağı. KAAN bu nesle yönelik milli projedir. KAAN rehberi →

Düşük görünürlük (stealth)

Radar kesit alanını ve kızılötesi izi azaltan tasarım ve malzeme teknikleri bütünü; uçağın radarla tespit mesafesini kısaltır.

Aviyonik

Hava aracındaki elektronik sistemlerin (radar, seyrüsefer, haberleşme, görev bilgisayarı) genel adı.

Sensör füzyonu

Radar, elektro-optik ve elektronik destek sistemlerinden gelen verilerin tek bir durum resmi hâlinde birleştirilmesi.

Hava Savunma ve Füze Sistemleri

Katmanlı hava savunma

Alçak, orta ve uzun menzilli sistemlerin birlikte çalıştığı savunma mimarisi. Türkiye'de KORKUT/Sungur alçak, HİSAR orta, SİPER uzun menzil katmanını oluşturur. Hava savunma rehberi →

Çelik Kubbe

Türkiye'nin farklı menzildeki hava savunma unsurlarını tek komuta-kontrol ağında birleştiren entegre hava savunma konsepti.

Balistik füze

İtkisini uçuşun başında alıp hedefe balistik yörüngeyle ulaşan füze; TAYFUN, Türkiye'nin ilk kısa menzilli balistik füzesidir.

Seyir füzesi

Uçuş boyunca motoru çalışan, alçak irtifada arazi izleyerek hedefe giden füze; SOM ve Çakır milli örneklerdir.

Görüş ötesi hava-hava füzesi (BVR)

Pilotun gözle göremediği mesafedeki hedeflere atılan radar güdümlü füze; GÖKDOĞAN ve ilerleyen safhada GÖKHAN bu sınıftadır. Görüş içi (WVR) muadili BOZDOĞAN'dır.

Güdüm (kızılötesi / radar / lazer)

Mühimmatın hedefe yönlendirilme yöntemi. Kızılötesi güdüm ısı izini, radar güdümü yansıyan sinyali, lazer güdümü işaretlenen noktayı izler.

Deniz Platformları

MİLGEM — Milli Gemi Projesi

Türkiye'nin milli savaş gemisi ailesi; Ada sınıfı korvetler ve İstif sınıfı fırkateynleri kapsar, TF-2000 destroyerine uzanır. Deniz rehberi →

Korvet

Fırkateynden küçük, karakol ve denizaltı savunma harbi görevleri yapan savaş gemisi sınıfı (ör. Ada sınıfı).

Fırkateyn

Hava savunma ve suüstü harbi kabiliyetleri güçlendirilmiş orta tonajlı savaş gemisi (ör. İstif sınıfı).

Muhrip (destroyer)

Bölge hava savunması yapabilen büyük tonajlı savaş gemisi; TF-2000 bu sınıfta planlanan milli projedir.

AIP denizaltı — Havadan Bağımsız Tahrik

Şnorkel yapmadan uzun süre su altında kalabilen denizaltı tahrik teknolojisi; Reis sınıfı denizaltılarda kullanılır.

Amfibi hücum gemisi (LHD)

Helikopter, İHA ve çıkarma araçları taşıyan çok maksatlı gemi; TCG Anadolu, İHA operasyonlarına uyarlanmış dünyadaki ilk örneklerdendir.

Kara Platformları

Ana muharebe tankı (MBT)

Ateş gücü, zırh koruması ve hareket kabiliyetini birleştiren ağır paletli platform; ALTAY, Türkiye'nin milli ana muharebe tankıdır. Tank & kara rehberi →

Aktif Koruma Sistemi (AKS)

Gelen tanksavar füze ve roketleri sensörlerle tespit edip karşı tedbirle imha eden koruma sistemi; AKKOR milli örnektir.

Mayına dayanıklı araç (MRAP)

V-gövde tasarımıyla mayın ve EYP patlamalarına karşı personeli koruyan zırhlı araç sınıfı; KİRPİ bu sınıftadır.

Zırhlı muharebe aracı (ZMA)

Piyadeyi muharebe sahasına taşıyan ve ateş desteği veren paletli/tekerlekli zırhlı araç; KAPLAN ve PARS aileleri örnektir.

Elektronik Harp ve Sensörler

Elektronik harp (EH)

Düşmanın radar ve haberleşme sistemlerini dinleme, karıştırma veya aldatma; kendi sistemlerini bunlardan koruma faaliyetlerinin bütünü. KORAL, milli EH sisteminin örneğidir.

Karıştırma (jamming)

Düşman radar veya haberleşme sinyallerini elektronik yayınla bastırarak işlevsiz bırakma tekniği.

AESA radar — Aktif Elektronik Taramalı Dizi

Binlerce bağımsız alıcı-verici modülüyle mekanik hareket olmadan hüzme yönlendiren modern radar teknolojisi; KAAN ve MİLGEM projelerinde milli AESA radarlar kullanılır.

Elektro-optik (EO)

Görünür ve kızılötesi bantta görüntüleme yapan sensör sistemleri; İHA kameraları ve hedefleme podları bu sınıftadır.

SIGINT / ELINT — Sinyal / Elektronik İstihbarat

Haberleşme ve radar yayınlarını toplayıp analiz ederek istihbarat üretme disiplini.

IFF — Dost-Düşman Tanıma

Radardaki hedefin dost mu düşman mı olduğunu şifreli sorgu-cevapla belirleyen sistem.

C4ISR — Komuta, Kontrol, Muhabere, Bilgisayar, İstihbarat, Gözetleme ve Keşif

Muharebe sahasındaki tüm unsurların tek bir bilgi ağında yönetilmesini sağlayan sistemler mimarisi.

Veri bağı (datalink)

Platformlar arasında hedef ve durum bilgisinin gerçek zamanlı ve şifreli paylaşımını sağlayan haberleşme ağı.

Tedarik, Üretim ve İhracat Terimleri

Yerli ve milli üretim

Yerli üretim, bileşenlerin yurt içinde imalatını; milli üretim ise tasarımın, fikri mülkiyetin ve kritik teknolojilerin ülkeye ait olmasını ifade eder.

Yerlilik oranı

Bir sistemin maliyet bazında yurt içinde üretilen payını gösteren oran; sözleşmelerde yerlileştirme taahhüdü olarak yer alır.

Offset (Sanayi katılımı)

Yurt dışı tedarik sözleşmelerinde satıcının, bedelin bir bölümünü alıcı ülkede üretim, teknoloji transferi veya ihracat olarak geri kazandırma yükümlülüğü.

Envantere giriş

Bir sistemin kabul testlerini tamamlayıp Türk Silahlı Kuvvetleri'nin resmi teçhizat listesine alınması.

Seri üretim

Prototip ve kalifikasyon aşamaları tamamlanan sistemin sözleşme miktarınca bant üretimine geçmesi.

Kritik teknoloji

Motor, sensör, mühimmat kimyasalları gibi dışa bağımlılığın stratejik risk oluşturduğu teknoloji alanları; yerlileştirme önceliğidir.

İhracat lisansı

Savunma ürünlerinin yurt dışına satışı için MSB/SSB onayıyla verilen izin; alıcı ülke ve son kullanım şartlarını bağlar. İhracat rehberi →

MRO — Bakım, Onarım ve Yenileme

Platformların ömür devri boyunca bakım-onarım ve modernizasyonunu kapsayan hizmet alanı; ihracatta satış sonrası desteğin temelidir.

Ömür devri maliyeti

Bir sistemin tedarikinden hizmet dışına çıkarılmasına kadar oluşan toplam maliyet; tedarik kararlarında satın alma fiyatı kadar belirleyicidir.

Daha fazlası