ABD Kara Kuvvetleri, Yeni Nesil Komuta ve Kontrol (Next Generation Command and Control — NGC2) programı kapsamında operasyonel yapay zekâ kullanımını yaygınlaştırıyor. Teksas merkezli Striveworks, programdaki desteğini 4. Piyade Tümeni’nden 25. Piyade Tümeni’ne genişletiyor. Şirketin Chariot Core adlı platformu, yapay zekâ modellerinin hem bulut ortamında hem de taktik sahada konuşlandırılmasını, izlenmesini ve güncel tutulmasını sağlıyor.
NGC2 nedir?
NGC2, ABD Kara Kuvvetleri’nin onlarca yıldır katman katman büyümüş komuta kontrol altyapısını tek bir veri mimarisi etrafında yeniden kurma girişimi. Programın hedefi, er seviyesinden kolordu seviyesine kadar her kademenin aynı veri havuzuna erişmesi ve modern muharebe uygulamalarını çalıştırabilmesi. Bunun yanında, birliklerin geniş alanlara dağılmış halde bile haberleşmesini sürdürebilmesi amaçlanıyor — bu, düşman ateşine karşı hayatta kalabilirliği artıran bir tasarım tercihi.
Geleneksel komuta kontrol sistemlerinde her fonksiyon (istihbarat, ateş desteği, lojistik, hava savunma) kendi yazılımında ve çoğu zaman kendi veri formatında çalışıyordu. Bu ayrışma, komutanın önüne gelen tabloyu geciktiriyor ve manuel birleştirme gerektiriyordu. NGC2’nin temel iddiası bu duvarları kaldırmak.
Yapay zekânın işlevi
Striveworks’ün ilk NGC2 konuşlandırmasında, operatörlerin yüzlerce farklı yapay zekâ sisteminden gelen çıktıları tek bir muharebe tablosunda birleştirmesi sağlandı. Şirket, bu yaklaşımın istihbarat verisinin anlamlandırılmasını ve hedef işleme sürecini belirgin biçimde hızlandırdığını bildiriyor.
Burada kritik olan nokta, yapay zekânın karar vermesi değil karar süresini kısaltması. Bir tümen karargâhına saatte binlerce sensör raporu, görüntü ve sinyal istihbaratı verisi akıyor. İnsan analistlerin bu hacmi tarayıp önceliklendirmesi zaman alıyor. Model tabanlı ön eleme, komutanın önüne yalnızca dikkat gerektiren kalemlerin gelmesini hedefliyor.
Prototipten sahaya
Program, on aylık bir prototipleme dönemini Project Convergence-Capstone 6 tatbikatıyla tamamladı. Bundan sonrası, kabiliyetin birliklere sürekli ve hızlı biçimde dağıtılması aşaması; ilk sırada I. Kolordu karargâhı bulunuyor. Kara Kuvvetleri yetkilileri, 3 milyar doların üzerinde bütçelenen dijital muharebe altyapısı prototipinin başarıyla gösterildiğini bildirmişti.
Taktik sahada yapay zekânın zorluğu
Bulut ortamında çalışan bir yapay zekâ modeliyle, uydu bağlantısının kesildiği bir tugay karargâhında çalışan model aynı şey değil. Taktik sahada bant genişliği dar, elektrik kısıtlı, bağlantı kopuk olabiliyor. Chariot Core gibi platformların çözmeye çalıştığı sorun tam da bu: modeli sahaya taşımak, orada çalışır halde tutmak ve bağlantı geri geldiğinde güncellemek. Modelin sahada bozulup bozulmadığını izlemek de aynı ölçüde önemli — yanlış veriyle beslenen bir hedef tespit modeli, hiç model olmamasından daha tehlikeli sonuçlar üretebiliyor.
Türkiye açısından
Türk savunma sanayiinde komuta kontrol, HAVELSAN ve ASELSAN’ın güçlü olduğu alanların başında geliyor. HAVELSAN’ın muharebe yönetim sistemleri ve ASELSAN’ın saha haberleşme altyapıları benzer bir bütünleşme sorununu ele alıyor. NGC2’nin öne çıkardığı tasarım ilkeleri — tek veri mimarisi, dağınık konuşlanmada haberleşme sürekliliği, sahada çalışan yapay zekâ — bu alandaki bir sonraki nesil gereksinimlerin nereye evrildiğini gösteriyor.
Programın ölçeklenme mantığı
NGC2’de dikkat çeken nokta, kabiliyetin tek seferde tüm orduya yayılmaması. Önce sınırlı sayıda birlikte prototip olarak deneniyor, geri bildirim alınıyor, ardından bir sonraki birliğe genişletiliyor. Striveworks’ün 4. Piyade Tümeni’nden 25. Piyade Tümeni’ne geçişi tam olarak bu kademeli yaklaşımın örneği.
Seçilen birlikler de rastgele değil. 25. Piyade Tümeni, Hint-Pasifik bölgesinde konuşlu ve ada coğrafyasında dağınık harekât kavramı üzerinde çalışan bir birlik. Bu coğrafyada haberleşme mesafeleri uzun, bağlantı kesintileri sık. Sistemi bu koşullarda sınamak, Avrupa’daki kara ağırlıklı senaryolardan farklı bir mühendislik geri bildirimi üretiyor.
Veri mimarisi neden bu kadar önemli?
Modern muharebe yönetim sistemlerinde asıl darboğaz genellikle sensör eksikliği değil, verinin biçimsel uyumsuzluğu. Bir hava savunma radarının ürettiği iz verisiyle bir insansız hava aracının görüntü istihbaratı, farklı formatlarda ve farklı zaman damgalarıyla geliyor. Bunları tek bir tabloya oturtmak için ortak bir veri sözlüğü ve zaman senkronizasyonu gerekiyor.
NGC2’nin temel iddiası, bu ortak katmanı kurup uygulamaları onun üzerine inşa etmek. Bu sayede yeni bir kabiliyet eklendiğinde tüm sistemin yeniden yazılması gerekmiyor; uygulama mevcut veri katmanına bağlanıyor. Savunma yazılımında “açık mimari” denen bu yaklaşım, tedarikçi bağımlılığını azaltması ve güncelleme hızını artırması nedeniyle son yılların baskın tasarım tercihi haline geldi.
Kaynakça
- Striveworks — şirket duyurusu ve NGC2 konuşlandırma bilgileri, Ağustos 2026
- U.S. Army — NGC2 programı ve Project Convergence-Capstone 6 açıklamaları
