Birleşik Krallık sorunlu Ajax’tan vazgeçmiyor

Tulu Berke Saz / 29.04.2026 14:00

Birleşik Krallık, uzun süredir teknik sorunlar ve personel sağlığına yönelik risklerle gündemde olan programında test sürecini yeniden başlatma kararı aldı. Kararın, kapsamlı güvenlik incelemesinin tamamlanmasının ardından ve “kontrollü ilerleme” yaklaşımıyla alındığı belirtiliyor.

Ajax programı, özellikle 2020–2023 döneminde ortaya çıkan ciddi teknik ve ergonomik problemler nedeniyle Birleşik Krallık savunma gündeminin en tartışmalı projelerinden biri haline geldi. Araçları kullanan askerlerde kusma, baş dönmesi ve işitme kaybı gibi semptomlar görülmesi üzerine program kapsamında yürütülen testler Kasım ayında tamamen durduruldu.

Yaklaşık 30 askerin doğrudan etkilendiği bu süreçte, platformun yarattığı yüksek gürültü ve titreşim seviyeleri en kritik sorun başlıkları olarak öne çıktı. Bu durum, yalnızca teknik bir arıza değil, aynı zamanda insan-makine uyumu ve tasarım felsefesi açısından da ciddi bir zafiyet olarak değerlendirildi.

İnceleme sonucu

Savunma Bakanı Luke Pollard tarafından parlamentoya sunulan inceleme raporu, sorunun tek bir teknik hatadan kaynaklanmadığını ortaya koydu.

Rapora göre; hatalı palet gerginliği, gevşek motor ve mekanik bileşenler, düşük sıcaklık koşulları, araç içi hava kalitesi ve eğitim seviyelerindeki farklılıklar gibi çok sayıda faktör birleşerek bu tabloyu ortaya çıkardı.

Bu yönüyle Ajax, klasik bir “platform arızası”ndan ziyade; sistem mühendisliği, entegrasyon ve kullanıcı deneyimi alanlarında birikmiş sorunların sahaya yansıması olarak değerlendiriliyor.

Yeni faz: Kademeli ve kontrollü test süreci

Birleşik Krallık Savunma Bakanlığı, testlerin yeniden başlatılacağını ancak bu sürecin önceki dönemden farklı olarak çok daha sıkı kontrol mekanizmalarıyla yürütüleceğini açıkladı.

İlk aşamada; sınırlı sayıda araç kullanılacak, testler “çok kontrollü koşullar” altında gerçekleştirilecek ve gürültü ve titreşim seviyeleri anlık olarak izlenecek.

Ayrıca platformda; hava filtrasyon sistemleri, ısıtma altyapısı ve elektrik sistemleri gibi kritik alt bileşenlerde iyileştirme çalışmalarının yürütüleceği ifade edildi.

Kasım ayındaki eğitimlerde kullanılan 23 aracın ise ek güvenlik değerlendirmeleri tamamlanana kadar hizmet dışı tutulacağı bildirildi.

6,3 milyar sterlinlik program neden durdurulmuştu?

2014 yılında başlatılan ve yaklaşık 6,3 milyar sterlin değerindeki Ajax programı, Birleşik Krallık Kara Kuvvetleri’nin keşif ve zırhlı birlik modernizasyonunun omurgasını oluşturmak üzere planlanmıştı. Ancak: gürültü ve titreşim seviyelerinin güvenli limitlerin üzerine çıkması, mürettebat sağlığını doğrudan etkileyen ergonomik eksiklikler ve platformun operasyonel gereksinimleri karşılamakta yetersiz kalması gibi nedenlerle program defalarca ertelendi.

2021 yılında İngiliz Ordusu, sağlık riskleri nedeniyle araçlarının kullanımını geçici olarak durdurmuş, ardından test süreci de askıya alınmıştı. Bu karar, NATO içinde de dikkatle izlenmiş ve benzer sınıftaki zırhlı platformlarda insan faktörünün önemini yeniden gündeme taşımıştı.

Üretici firma: “Platforma güveniyoruz”

Ajax araçlarının üreticisi , test sürecinin yeniden başlatılmasını olumlu karşıladı. Şirket, platformun performansına ve sağladığı korumaya güvendiklerini vurgularken, Ajax’ın “tamamen dijitalleştirilmiş en gelişmiş zırhlı muharebe araçlarından biri” olduğunu savundu.

Firma ayrıca, sahadan gelecek asker geri bildirimlerinin sistemin iyileştirilmesinde kritik rol oynayacağını belirtti.

Güven yeniden inşa edilmeye çalışılıyor

Savunma Bakanı Pollard, mevcut durumun “askerler için yeterince iyi olmadığını” açık şekilde kabul ederken, yeni süreçte kullanıcı deneyiminin merkeze alınacağını vurguladı.

Programın iptal edilmesi yönündeki tartışmalara rağmen Londra yönetimi, Ajax’tan tamamen vazgeçmek yerine platformu iyileştirerek hizmete alma yolunu tercih ediyor.

Kaynak: savunmaSanayiSt