Her 4 F-35’ten 3’ü Tam Görev Yapamıyor

Aksel Buzuter / 16.06.2026 12:00

ABD Hükümeti Hesap Verebilirlik Ofisi’nin (GAO) yayımladığı yeni rapor, F-35 Lightning II savaş uçağı programında harekât hazırlık seviyelerinin düşmeye devam ettiğini ortaya koydu.

Rapora göre ABD’nin en maliyetli silah sistemi olan filosunun yalnızca yüzde 25’i tüm görevlerini eksiksiz şekilde yerine getirebilecek durumda bulunuyor.

GAO verilerine göre F-35’in görev yapabilirlik oranı (Mission Capable Rate), 2021 mali yılında yüzde 67 seviyesindeyken 2025 mali yılında yüzde 44’e düştü.

Uçağın kendisine verilen tüm görevleri yerine getirebilme oranını ifade eden tam göreve hazırlık oranı (Full Mission Capable Rate) ise aynı dönemde yüzde 38’den yüzde 25’e geriledi.

ABD Hava Kuvvetleri yetkilileri, düşüşün başlıca nedenleri arasında yeni teslim edilen uçaklardaki yazılım gecikmelerini, kritik yedek parça eksikliklerini ve korozyon sorunlarını gösterdi.

GAO raporunda, F-35’in ABD Savunma Bakanlığı’nın en maliyetli silah sistemi olmasına rağmen performans hedeflerini karşılayamadığı ve idame maliyetlerinin artmayı sürdürdüğü vurgulanırken, programın ABD için öngörülen toplam idame maliyetinin 2024 itibarıyla yaklaşık 1,6 trilyon dolar seviyesine ulaştığı kaydedildi.

Hedef 2030’a kadar toparlanmak

F-35 Müşterek Program Ofisi (JPO), kötüleşen tabloyu tersine çevirmek amacıyla Haziran 2025’te Küresel Destek Çözümü Yeniden Yapılanma Programını (Global Support Solution Reset) devreye aldı.

Program kapsamında 2030 yılına kadar görev yapabilirlik oranının yüzde 80’e, tam görev yapabilirlik oranının ise yüzde 65’e çıkarılması hedefleniyor.

Ancak bu hedeflerin önemli bir maliyet oluşturacağı belirtiliyor.

JPO hesaplamalarına göre programın uygulanabilmesi için 2031 mali yılına kadar mevcut planlamalara ek olarak 13,7 milyar dolarlık finansmana ihtiyaç duyulacak. Bu tutarın yaklaşık 2,2 milyar doları doğrudan yeni destek programına ayrılırken, kalan kısmı mevcut bütçeler ile idame ihtiyaçları arasındaki farkı kapatmak için kullanılacak.

Kritik parçalarda üretim sorunu sürüyor

GAO, hazırlık oranlarındaki düşüşün kısa vadede devam edebileceği uyarısında bulundu.

Rapora göre JPO, ilave 7 milyar dolardan fazla yedek parça ve malzeme tedariki için özel sektöre bağımlı olacak. Ancak kritik bileşenlerde üretim kapasitesi sorunları sürüyor.

Lockheed Martin tarafından hazırlanan 2025 tarihli çalışmada, tedarik zincirinin yeterli miktarda üretemediği 48 kritik parçanın bulunduğu belirtildi.

Bu parçalar arasında daha önce çok sayıda F-35’in yerde kalmasına neden olan kokpit kanopileri de yer alıyor.

JPO yetkilileri ise görev yapabilirlik oranlarının iyileşmeden önce daha da kötüleşebileceğini, kayda değer iyileşmenin 2026 sonu veya sonrasında görülebileceğini değerlendiriyor.

İdame maliyetleri yükseliyor

GAO’ya göre F-35 filosunun işletme ve bakım maliyetleri de artmaya devam ediyor.

Kuruma göre 2030’lu yılların ortalarında ABD kuvvetleri, F-35 filosunu işletmek için ihtiyaç duyduğu bütçe ile karşılayabileceğini öngördüğü bütçe arasında yıllık yaklaşık 1,2 milyar dolarlık bir finansman açığıyla karşı karşıya kalabilir.

Lockheed Martin’e verilen teşvikler mercek altında

GAO raporu, ‘e yapılan performans teşvik ödemelerini de incelemeye aldı.

Buna göre 2020-2023 döneminde program ofisi, görev yapabilirlik oranları ve yedek parça tedarik performansını artırmayı amaçlayan teşvikler kapsamında Lockheed Martin’e 114 milyon dolardan fazla ödeme gerçekleştirdi.

Ancak aynı dönemde performans göstergelerinde anlamlı bir iyileşme görülmedi.

GAO, bazı performans dönemlerinde tam görev yapabilirlik oranlarının çeşitli gerekçelerle yukarı yönlü revize edildiğini ve bunun daha yüksek teşvik ödemelerinin önünü açtığını belirtti.

Rapora göre yalnızca ham performans verileri esas alınmış olsaydı Lockheed Martin’in aldığı teşvik miktarı yaklaşık yarı yarıya daha düşük olacaktı.

Öte yandan F-35’in motor üreticisi Pratt & Whitney’nin 2022 yılından bu yana motor idame hedeflerini karşıladığı ifade edildi.

Pentagon F-35 yatırımlarını sürdürüyor

Tüm sürdürülebilirlik ve hazırlık sorunlarına rağmen F-35, ‘nin gelecekteki hava gücünün temel platformu olmaya devam ediyor.

Pentagon envanterinde hâlihazırda 800’den fazla F-35 bulunuyor. ABD’nin 2040’lı yılların ortalarına kadar yaklaşık 1.700 adet ilave F-35 tedarik etmesi planlanıyor.

2024 verilerine göre ABD’nin F-35 filosuna yönelik toplam ömür boyu idame maliyetinin yaklaşık 1,6 trilyon dolar seviyesine ulaşacağı öngörülüyor.

JPO, GAO raporundaki tavsiyeleri desteklediğini açıklarken, Lockheed Martin ise F-35 filosunun hazırlık oranlarını artırmak amacıyla yedek parça üretimini hızlandırmak için 2 milyar dolardan fazla yatırım yaptığını duyurdu.

Kaynak: savunmaSanayiSt