NATO'nun Avrupa üyeleri ve Kanada, ittifakın gelecek hafta Ankara'da düzenleyeceği zirvede, Ukrayna'ya bu yıl ve gelecek yıl olmak üzere toplam 70 milyar euro (80 milyar dolar) tutarında askeri yardım taahhüdünde bulunacak. Dışişleri temsilcileri Cuma günü yaptığı açıklamada, bu taahhüdün zirvenin nihai bildirgesinde yer alacağını ve bunun yıllık 30'er milyar euroluk bir AB kredisi ile ülkelerce zaten taahhüt edilen fonları içereceğini belirtti.
Özellikle sembolik bir adım olarak nitelendirilen bu hamle, ABD Başkanı Donald Trump'a, Washington'ın desteğini kestiği bir dönemde müttefiklerin Ukrayna'nın Rusya'ya karşı mücadelesinin finansmanını tamamen üstlendiğini göstermeyi amaçlıyor. Aynı zamanda, savaşta dengeyi lehine çevirmeye başlayan Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski'ye (zirveye katılacak) desteğin sarsılmaz olduğunu kanıtlamak hedefleniyor.
Dışişleri temsilcileri, AB kredisi ve mevcut taahhütlerin, yıllık 70 milyar euro hedefine ulaşılmasını sağladığını ifade ediyor. Ukrayna'nın en büyük destekçisi konumundaki Almanya, diğer Avrupa ülkelerini daha fazla harekete geçirmek amacıyla bu taahhüdün yazılı hale getirilmesi için ısrar etti. Yetkililer, İtalya'nın taahhüdün yazılı olarak belirtilmesine karşı çıkış gösterdiğini, ancak bu talebin Cuma günü NATO büyükelçileri tarafından onaylandığını açıkladı.
Zelenski, Salı günü NATO liderleriyle bir akşam yemeğine katılacak ancak ittifakın onu kenarda tutma politikası gereği, ertesi günkü ana zirve toplantısına dahil edilmeyecek. Yetkililer, savaşın sona erdirilmesi yönündeki çabalarının bir duvara çarpması nedeniyle Trump'ı kızdırmaktan korktukları için Ukrayna konusunun çok fazla öne çıkarılmasını istemiyor. Ancak ABD lideri geçen ay G7 toplantısında Ukrayna'ya yönelik tutumunu yumuşattığına dair sinyaller vermiş ve diğer liderler bu algılanan ivmeyi artırmak için çaba gösterebilir.
Bildirge, zirvenin kendisi gibi, Trump ile yaşanabilecek bir çatışma riskini en aza indirmek amacıyla kısa tutulacak. Türkiye'deki NATO toplantısı, ABD liderinin İran'a yönelik savaşına tepki gösteren Avrupa ülkelerine yönelik sert çıkışlarının ardından gerçekleşiyor. Dışişleri temsilcileri, bildirgede İran'ın hiçbir zaman nükleer silah sahibi olmaması gerektiğinin belirtileceğini ve Tahran'dan Hürmüz Boğazı'nda 'serbest seyir hakkına saygı göstermesi' çağrısı yapılacağını ifade etti.
Birçok Avrupa ülkesi, koşullar elverdiğinde boğazın açık kalmasına yardımcı olmak için deniz varlıklarını bölgeye yaklaştırdı. Ancak durum kırılgan bir ateşkes anlaşmasına rağmen hâlâ istikrarsız olduğu için bildirgede potansiyel bir Avrupa veya NATO misyonundan bahsedilmeyecek. Müttefikler, zirveyi kullanarak Trump'ı, 2035 yılına kadar GSMH'nın yüzde beşine kadar savunma harcamalarını artırmaya yönelik geçen yılki taahhütlerini yerine getirdiklerine ikna etmeyi umuyor.
Dışişleri temsilcileri, bildirgede Washington'ın müttefiklerini kendi savunmalarının sorumluluğunu almaya zorlaması bağlamında 'daha güçlü bir NATO içinde daha güçlü bir Avrupa' çağrısı yapılacağını belirtiyor. Trump, Perşembe günü Avrupa'nın harcamalarındaki hızdan hala rahatsız olduğunu belirterek, ABD'nin NATO'ya yönelik 'tek taraflı' ilişkisini sürdürmesinin 'saçma' olduğunu söyledi.
