Türkiye, savunma sanayiinde üretim kapasitesini birkaç büyük şehir ve ana yükleniciyle sınırlı yapıdan çıkararak ülke geneline yaymaya hazırlanıyor. Yeni yol haritası kapsamında 81 ildeki KOBİ'lerin, üniversitelerin ve teknoparkların savunma sanayii tedarik zincirine daha güçlü biçimde dahil edilmesi hedefleniyor.
Yeni dönemin temel amacı yalnızca mevcut savunma sistemlerini geliştirmek değil, geleceğin harekât ortamında belirleyici olacak teknolojileri yerli ve millî imkânlarla üretebilecek geniş bir ekosistem kurmak. Bu çerçevede üretim kapasitesinin artırılması, tedarik süreçlerinin hızlandırılması ve sektörün krizlere karşı dayanıklılığının güçlendirilmesi planlanıyor.
Savunma sanayiinde "geleceğe yön verecek teknoloji ve yetenekleri millî imkânlarla geliştirme" stratejisi doğrultusunda bin 100'ün üzerinde projenin sürdürüldüğü belirtiliyor. Çalışmalar; motor teknolojileri, mikroçipler, radar sistemleri, hava savunma ağları ve kritik alt bileşenler gibi geniş bir alanı kapsıyor. Bu projelerle savunma sistemlerinde dışa bağımlılığın azaltılması ve yerli üretim kabiliyetinin derinleştirilmesi amaçlanıyor.
Sektör çevreleri, yeni yaklaşımın yalnızca platform üretimine değil, bu platformların ihtiyaç duyduğu alt sistemlere ve teknolojik bileşenlere de odaklandığını belirtiyor. Böylece savunma sanayiinde daha geniş ve katmanlı bir üretim yapısının kurulması hedefleniyor.
Tedarik zinciri tüm ülkeye yayılacak. Yeni yol haritasının en önemli başlıklarından birini, savunma sanayii üretiminin ülkenin tamamına yayılması oluşturuyor. 81 ilde faaliyet gösteren KOBİ'lerin üretim süreçlerine dahil edilmesiyle savunma sanayiindeki tedarikçi sayısının artırılması planlanıyor. Üniversiteler ve teknoparklar ise araştırma, geliştirme ve teknoloji üretimi boyutunda ekosisteme katkı sağlayacak.
Bu modelle yalnızca büyük savunma şirketlerinin değil, belirli alanlarda uzmanlaşan küçük ve orta ölçekli işletmelerin de kritik projelerde daha fazla sorumluluk üstlenmesi bekleniyor. Üretim tabanının genişlemesinin, olası tedarik sorunlarına karşı alternatif kapasite oluşturacağı ve bölgesel sanayi altyapısının gelişmesine katkı sağlayacağı değerlendiriliyor.
Yeni nesil teknolojiler öncelikli olacak. Türkiye'nin insansız hava araçlarında elde ettiği deneyimi farklı ileri teknoloji alanlarına taşıması planlanıyor. Yeni dönemin öncelikli çalışma alanları arasında yapay zekâ destekli sistemler, sürü insansız araçlar, kuantum teknolojileri, yönlendirilmiş enerji sistemleri ve uzay tabanlı savunma çözümleri bulunuyor.
Savunma sanayii çevreleri, mevcut teknolojilerde küresel rakipleri takip etmek yerine henüz tam hâkimiyet kurulmamış alanlarda erken pozisyon alınmasının hedeflendiğini belirtiyor. Bu yaklaşımın Türkiye'ye klasik savunma platformlarının ötesinde teknolojik ve operasyonel avantaj sağlaması amaçlanıyor.
Kritik teknolojilerde dışa bağımlılık azaltılacak. Savunma sistemlerinde kullanılan motor, çip, radar, sensör ve haberleşme altyapıları, yeni dönemin kritik yatırım alanları arasında gösteriliyor. Bu teknolojilerin yurt içinde geliştirilmesiyle dış tedarik süreçlerinden kaynaklanabilecek gecikmelerin, ambargoların ve ihracat izinlerinin savunma projeleri üzerindeki etkisinin azaltılması hedefleniyor.
Yerlileştirme çalışmalarının yalnızca nihai ürün üretmekle sınırlı kalmaması, kritik bileşenlerden yazılıma kadar tüm üretim zincirini kapsaması planlanıyor. Bu modelin savunma sanayiindeki teknolojik birikimin sivil sektörlere aktarılmasını da hızlandırabileceği değerlendiriliyor.
Üretim kadar bakım ve modernizasyon da önemli. Yeni savunma sanayii stratejisinde geliştirilen sistemlerin kullanım ömrü boyunca Türkiye'de desteklenmesi de öncelikli başlıklar arasında yer alıyor. Yerli platformların bakım, onarım, yedek parça ve modernizasyon süreçlerinin ülke içinde yürütülmesiyle lojistik bağımsızlığın güçlendirilmesi amaçlanıyor.
Bu yaklaşım, sistemlerin yalnızca satın alınmasını veya üretilmesini değil, üreticilerin ve tedarikçilerin uzun vadeli olarak ayakta tutulmasını da kapsıyor. Bakım ve modernizasyon giderlerinin yurt içinde kalmasının, savunma sanayii şirketleri ve alt yükleniciler açısından sürdürülebilir bir ekonomik model oluşturması bekleniyor.
NATO içindeki caydırıcılığa katkı hedefleniyor. Türkiye'nin savunma sanayiindeki üretim ve teknoloji kapasitesinin artırılmasının, ülkenin NATO içindeki askerî ve teknolojik rolüne de katkı sunacağı değerlendiriliyor. Yerli sistemlerin sayısının artması, tedarik zincirinin genişlemesi ve kritik teknolojilerin ülke içinde geliştirilmesiyle Türkiye'nin savunma ihtiyaçlarına daha hızlı cevap verebilmesi hedefleniyor.
Savunma sanayiindeki ikinci atılım olarak değerlendirilen yeni dönemin; üretim kapasitesi, teknoloji geliştirme, ihracat ve lojistik bağımsızlık alanlarında daha bütüncül bir yapı kurması bekleniyor.
