SMIC krizi: Çin’in çip devi İran ordusuna ekipman mı sağladı?

Tulu Berke Saz / 28.03.2026 14:10

ABD’li yetkililer, Çin’in en büyük çip üreticisi SMIC’in İran’ın askeri sanayisine ekipman ve teknik destek sağladığını öne sürdü. Bu iddialar küresel gerilimi daha da artırabilir.

Tam Boyutta Gör

Çin ve SMIC sessiz

İki üst düzey ABD’li yetkiliye göre SMIC, İran’a söz konusu ekipmanları yaklaşık bir yıl önce göndermeye başladı. Yetkililer, bu sevkiyatların durduğuna dair herhangi bir işaret bulunmadığını vurguladı. Ayrıca iş birliğinin yalnızca ekipman tedarikiyle sınırlı kalmadığı, büyük olasılıkla SMIC’in yarı iletken teknolojisine ilişkin teknik eğitimleri de kapsadığı ifade edildi.

Ancak yetkililer, gönderilen ekipmanların ABD menşeli olup olmadığı konusunda net bir bilgi paylaşmadı. Bu detay, olası bir yaptırım ihlali açısından kritik önem taşıyor.

Konuyla ilgili olarak SMIC, Çin’in Washington Büyükelçiliği ve İran’ın Birleşmiş Milletler temsilciliği henüz resmi bir açıklama yapmadı. Çin hükümeti ise genel tutumunu koruyarak İran ile yürütülen ticari faaliyetlerin “normal ekonomik ilişkiler” çerçevesinde olduğunu savunuyor. Öte yandan, geçtiğimiz ay ortaya çıkan başka bir rapor da İran’ın Çin’den gemi savar seyir füzeleri satın almaya yakın olduğunu göstermişti.

Kara listeye alınmıştı

Tam Boyutta Gör

ABD’li yetkililer, gönderilen ekipmanların İran’ın “askeri endüstriyel kompleksine” ulaştığını belirtiyor. Bu tür çip üretim teknolojileri füze sistemlerinden radar ve iletişim altyapılarına kadar pek çok askeri elektronik sistemde kullanılabiliyor. Ancak söz konusu ekipmanların mevcut çatışmalarda doğrudan kullanılıp kullanılmadığı henüz netlik kazanmış değil.

ABD-Çin gerilimi tırmanabilir

Bu iddialar, Washington ile Pekin arasında zaten hassas olan ilişkileri daha da gergin hale getirebilir. ABD, son yıllarda Çin’in ileri seviye yarı iletken üretim kapasitesini sınırlamak amacıyla Lam Research, KLA ve Applied Materials gibi şirketler üzerinden kritik ekipman erişimini kısıtlayan yaptırımlar uyguluyor.

Özellikle 2024 yılında SMIC’in Huawei’nin Mate 60 Pro modelinde kullanılan gelişmiş bir çip üretmesinin ardından ABD yönetimi, şirket üzerindeki baskıyı daha da artırarak en ileri üretim tesislerine yönelik ihracat kısıtlamalarını genişletmişti.

Kaynak: donanimHaber