Tuna Nehri’ndeki düşük su seviyesi ile Ukrayna’nın Karadeniz limanlarına yönelik Rus saldırılarının yoğunlaşması, ülkenin tahıl ihracatını iki yönlü baskı altına aldı. Odessa’daki limanlardan taşınamayan ürünlerin Tuna üzerinden Romanya’nın Köstence Limanı’na yönlendirilmesi gerekirken kuraklık, bu alternatif güzergâhın kapasitesini önemli ölçüde sınırlandırdı.
Romanya’da uzun süren sıcak hava ve yağış eksikliği nedeniyle Tuna’nın debisi tarihî düşük seviyelere geriledi. Romanya Ulusal Hidroloji ve Su Yönetimi Enstitüsünün verilerine göre nehrin ülkeye girişindeki debi temmuz sonunda saniyede 1.650 metreküpe kadar düşerken bu değer ayın uzun dönem ortalamasının yaklaşık üçte birinde kaldı.
Mavnaların taşıma kapasitesi yüzde 60’a kadar azaldı
Düşük su seviyesi, tahıl taşıyan mavnaların karaya oturma riskini azaltmak amacıyla daha az yükle hareket etmesini zorunlu kılıyor. Sektör verilerine göre gemilerin taşıma kapasitesindeki kayıp, tasarımlarına ve kullandıkları güzergâha bağlı olarak yüzde 30 ile yüzde 60 arasında değişiyor.
Ukrayna’nın Reni ve İzmail limanlarından Köstence’ye yapılan mavna taşımacılığının maliyeti, temmuz başından itibaren yaklaşık iki katına çıkarak ton başına 28 dolara ulaştı. Kapasite kaybı ve artan talep, nehir taşımacılığında gecikmelere neden olurken karayolu ve demir yolu hatlarındaki yoğunluğu da artırdı.
Rusya’nın Odessa ve çevresindeki limanlara yönelik saldırıları nedeniyle daha fazla yükün Tuna güzergâhına yönelmesi, kuraklığın etkisini ağırlaştırdı. Ukrayna Tarım Bakanlığı, Tuna, kara yolu ve demir yolundan oluşan alternatif güzergâhların Odesa limanlarının aylık kapasitesinin ancak yüzde 50-55’ini karşılayabileceğini açıkladı.
Alternatif rotaların üreticilere ton başına 45 ila 50 dolar ilave maliyet getirebileceği hesaplanıyor. Ukrayna’nın 2026-2027 dönemindeki tahıl ihracatı beklentisi de güvenlik ve lojistik sorunları nedeniyle 43 milyon tondan 38-40 milyon ton aralığına indirildi.
Moldova üzerinden yeni demir yolu güzergâhı gündemde
Ukrayna, limanlara yönelik saldırılar ve Tuna’daki kuraklık nedeniyle tahılını Moldova üzerinden demir yoluyla Köstence Limanı’na ulaştırma seçeneğini değerlendiriyor. Kiev yönetiminin Moldova’dan demir yolu taşıma ücretlerinde yüzde 50 indirim istediği, Kişinev’in ise karşılığında belirli bir taşıma hacmi için güvence talep ettiği bildirildi.
Planlanan demir yolu güzergâhının yılda 4,5 milyon tona kadar tahıl taşıyabileceği hesaplanıyor. Bu miktar Ukrayna’nın öngörülen yıllık tahıl ihracatının yaklaşık yüzde 10’una karşılık geliyor. Ancak demir yolu hattının da Odesa limanlarının oluşturduğu deniz taşımacılığı kapasitesinin yerini tek başına dolduramayacağı belirtiliyor.
Mayaki Köprüsü’nün son Rus saldırılarında yeniden vurulduğu yönündeki Telegram paylaşımları ise Ukraynalı yetkililer veya bağımsız kaynaklar tarafından doğrulanmadı. Köprü, Aralık 2025’teki Rus saldırısında zarar görmüş ve Mayıs 2026’da onarılarak yeniden ulaşıma açılmıştı.
Ukrayna, savaş öncesinde dünya buğday ihracatının yaklaşık yüzde 6’sını, mısır ihracatının ise yüzde 11’ini karşılıyordu. İhracattaki uzun süreli aksamanın, Ukraynalı üreticilerin gelir kaybının yanı sıra uluslararası tahıl fiyatları ve gıda güvenliği üzerinde de baskı oluşturabileceği değerlendiriliyor.
