“Teknolojik Cumhuriyet”: Palantir’in manifestosu ne söylüyor?

Tulu Berke Saz / 20.04.2026 11:10

Palantir’in yayımladığı 22 maddelik manifesto, yapay zekayı yeni caydırıcılık gücü ilan ederken teknoloji şirketlerinin küresel güvenlik ve savaş doktrinindeki rolünü yeniden tartışmaya açtı.

Tam Boyutta Gör

Palantir, söz konusu metni “sıkça sorulan sorulara yanıt vermek” amacıyla paylaştığını belirtse de içerikte yer alan ifadeler teknoloji sektörünün ötesine geçen politik ve ideolojik mesajlar içeriyor. Şirket, Silikon Vadisi’nin yükselişini borçlu olduğu ülkeye karşı “ahlaki bir sorumluluk taşıdığını” savunurken yalnızca tüketici odaklı dijital hizmetlerin yeterli olmadığını vurguluyor.

Paylaşımda tek bir ana tez açıkça ifade edilmese de, metnin genelinde ABD’nin “çöküş eğiliminde vizyonunu kaybetmiş bir toplum” olarak tasvir edildiği görülüyor. Buna karşılık çözüm olarak, yapay zeka destekli askeri ve teknolojik kapasiteye dayanan yeni bir atılım öneriliyor.

“Yapay zeka silahları kaçınılmaz”

2012 yılında hayatımız bomba gibi düşen AlexNet’in hemen ardından yapay zekanın yeni bir paradigma yaratacağı çoğu gözler tarafından görülmüştü. AI teknolojileri son tüketicilerin eline geçtiğinde ise “bu araçlar askeri alanlarda boy gösterir mi?” sorusu aslında önemsizdi, zira zaten bu kaçınılmazdı.

Palantir’in manifestosunda da şirket yapay zeka tabanlı silah sistemlerinin geliştirilmesinin kaçınılmaz olduğunu açıkça belirtirken asıl tartışmanın teknolojinin varlığı değil, “kimin hangi amaçla geliştireceği” üzerine kurulması gerektiğini ifade ediyor. Şirkete göre rakip ülkeler, bu alandaki ilerlemeyi etik tartışmalar nedeniyle yavaşlatmayacak ve doğrudan uygulamaya geçecek. Buradaki rakip ülke tanımı ABD’nin düşman olarak gördüğü ülkeler anlamına geliyor.

Bu yaklaşım, son yıllarda özellikle ABD’de teknoloji şirketlerinin savunma sanayiyle iş birliği konusundaki tartışmaların merkezinde yer alan Palantir’in pozisyonunu daha da netleştiriyor. Şirket halihazırda ABD ordusu, istihbarat kurumları ve çeşitli güvenlik birimleri için veri analizi ve operasyonel yazılımlar geliştiriyor.

“Atom çağı bitti”

Metnin en çarpıcı ifadelerinden birisi de küresel güvenlik paradigmasına yönelik. Palantir’e göre “atom çağı sona eriyor” ve yerini “yapay zeka temelli yeni bir caydırıcılık dönemi” alıyor. Bu yaklaşım, II. Dünya Savaşı sonrası nükleer denge üzerine kurulu güvenlik mimarisinin artık yeterli olmadığını savunan bir perspektife dayanıyor.

Şirket, gelecekte askeri ve stratejik üstünlüğün nükleer kapasiteden ziyade veri işleme, analiz ve yapay zeka yetkinlikleriyle belirleneceğini öne sürüyor. Bu da yazılım ve algoritmaların, klasik silah sistemlerinin önüne geçeceği anlamına geliyor.

Almanya ve Japonya vurgusu

Manifestoda tarihsel referanslara da yer veriliyor. Palantir, II. Dünya Savaşı sonrası Almanya ve Japonya’nın askeri olarak sınırlandırılmasını eleştirerek bu durumun özellikle Avrupa ve Asya’daki güç dengelerini olumsuz etkilediğini savunuyor. Metinde, Almanya’nın zayıflatılmasının Avrupa’ya “ağır bir bedel ödettiği”, Japonya’nın pasifist yaklaşımının ise Asya’daki güç dengesini riske attığı ifade ediliyor.

Bu değerlendirme, ABD’nin müttefiklerinin savunma yükünü daha fazla üstlenmesi gerektiğine işaret eden bir yaklaşım olarak yorumlanıyor. Özellikle Çin ve Rusya gibi aktörlerin yükselişi karşısında çok kutuplu bir askeri denge arayışının altı çiziliyor.

Metin aynı zamanda kültürel ve ideolojik tartışmalara da giriyor. Palantir, bazı kültürlerin büyük başarılar ürettiğini, bazılarının ise “gerileyici ve zararlı” olduğunu savunarak, kapsayıcılık ve çoğulculuk anlayışına eleştirel bir yaklaşım getiriyor. Şirket, özellikle Batı dünyasında son yarım yüzyıldır benimsenen kapsayıcılık politikalarının ortak bir kimlik ve amaç tanımını zayıflattığını öne sürüyor.

Tüm bu tartışmaların ötesinde, Palantir’in yalnızca fikir üreten bir yapı olmadığı gerçeği öne çıkıyor. Yaklaşık 350 milyar dolarlık piyasa değeriyle büyük bir savunma yüklenicisi olan şirketin geliştirdiği yapay zeka sistemleri halihazırda dünyanın farklı bölgelerindeki askeri operasyonlarda kullanılıyor. Dolayısıyla bu metni tam olarak bir manifesto olarka değil, bir niyet beyanı olarak da okumak gerekiyor. Palantir'in niyeti şaşırtıcı mı? Aslında değil, zira şirket kendini açıkça yapay zeka destekli bir ölüm dağıtım sistemi olarak tanıtıyor.

Sıradan bir yazılım şirketi değil

Tam Boyutta Gör

Şirketin yazılımları sinyal istihbaratı, uydu görüntüleri, sosyal medya verileri (Discord’un yaş doğrulamasında Palantir detayı), konum kayıtları ve resmi veri tabanları gibi farklı kaynakları tek bir yapı altında toplayarak işleyebiliyor. Ham veriyi temizleyip anlamlı hale getiren bu sistemler, daha önce birbirinden kopuk olan kayıtları dinamik bir istihbarat ağına dönüştürüyor.

Palantir’in gücü yalnızca yazılımdan değil, bu yazılımın çalıştığı altyapıdan da geliyor. Günümüzde büyük ölçekli veri analizi, AWS gibi bulut platformlarıyla entegre şekilde yürütülüyor. Bu sayede devasa veri setleri gerçek zamanlı olarak işlenebilir hale geliyor.

Özellikle 2021’de imzalanan ve Google ile AWS’yi kapsayan 1,2 milyar dolarlık Project Nimbus anlaşması dikkat çekiyor. Palantir doğrudan bu anlaşmanın tarafı olmasa da, geliştirdiği yazılımlar bu tür bulut ortamlarında çalışacak şekilde optimize ediliyor.

Şirketin dönüşümünde en kritik eşiklerden biri ise yapay zeka oldu. 2023 itibarıyla Palantir, veri analizinden öteye geçerek tahmin üreten ve karar öneren sistemler geliştirmeye başladı. Bu sistemler, farklı veri akışlarını bir araya getirerek olası senaryolar oluşturabiliyor.

Uydu görüntülerinden sosyal medya hareketlerine kadar geniş bir veri havuzunu işleyen bu yapılar, yalnızca “ne oldu” sorusuna değil, “ne olacak” ve “ne yapılmalı” sorularına da yanıt üretmeye odaklanıyor.

Öte yandan Palantir Technologies’in vizyonu çoktan sahaya inmiş durumda. ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon), Palantir’in geliştirdiği Maven yapay zeka sistemini resmi ve kalıcı bir askeri program haline getirme kararı aldı. Reuters tarafından ortaya çıkarılan ve daha önce kamuoyuna yansımayan bilgilere göre, ABD Savunma Bakan Yardımcısı Steve Feinberg’in 9 Mart tarihli yazısıyla iletilen bu kararın, Eylül ayında sona erecek mali yıl bitmeden yürürlüğe girmesi planlanıyor.

Palantir’in geliştirdiği Maven Smart System, modern savaşın veri temelli doğasını yansıtan en kritik platformlardan biri olarak öne çıkıyor. Sistem uydu görüntüleri, insansız hava araçları, radarlar, sensörler ve istihbarat raporlarından gelen devasa veri akışını analiz ederek potansiyel hedefleri otomatik olarak tespit edebiliyor. Bu yönüyle Maven, yalnızca bir analiz aracı değil, aynı zamanda komuta-kontrol altyapısının merkezine yerleşen bir yapay zeka platformu niteliği taşıyor.

Bugün Palantir'in müşterileri arasında İsrail ordusu, ABD Savunma Bakanlığı, düzinelerce büyük şirket ve ülkeler bulunuyor. Maven ve diğer teknolojileri bu müşteriler tarafından kullanılıyor.

Kaynak: donanimHaber