Türkiye’nin keşif uyduları Göktürk-1 ve Göktürk-2B, 2026’nın ilk altı ayında toplam 3 milyon 669 bin 875 kilometrekarelik alanı kapsayan uydu görüntüsünü işleyerek kullanıma sundu. Millî Savunma Bakanlığı’nın Kurumsal Mali Durum ve Beklentiler Raporu’nda yer alan bu rakam, Türkiye yüzölçümünün yaklaşık 4,7 katına denk geliyor.
Uydu görüntüleme bilançosu
Rapor, Harita Genel Müdürlüğü tarafından yürütülen uzaktan algılama faaliyetlerini ayrı ayrı veriyor. Göktürk-1 ile 2.785.951 kilometrekare, Göktürk-2B ile 883.924 kilometrekare alanı kapsayan görüntü işlenerek kullanıma sunuldu. Buna ek olarak mini insansız hava aracı sistemleriyle 32.000 kilometrekarelik alanın uçuşu yapıldı ve yurt içinde 6.000 kilometrekare alanda hava fotoğrafı çekimi gerçekleştirildi.
Bakanlık, aynı dönemde LIDAR sistemlerinin kullanımına başlandığını da kaydediyor. LIDAR, lazer darbeleriyle yeryüzünün üç boyutlu ve yüksek hassasiyetli modelini çıkaran bir algılama tekniği; bitki örtüsü altındaki arazi yapısını görebilmesi nedeniyle klasik hava fotoğrafının yetersiz kaldığı alanlarda kullanılıyor.
Yapay zekâ ile süper çözünürlük
Raporun ikinci yarı planında yer alan maddelerden biri, savunma ile yapay zekânın kesiştiği özgün bir başlık. Harita Genel Müdürlüğü, Yıldız Teknik Üniversitesi ve Konya Teknik Üniversitesi ile “GÖKTÜRK-SR: Millî Uydu Görüntüleri İçin Derin Öğrenme Tabanlı Süper Çözünürlük Teknolojilerinin Geliştirilmesi” başlıklı protokol imzalamayı planlıyor.
Süper çözünürlük, düşük çözünürlüklü bir görüntüden yapay sinir ağları yardımıyla daha ayrıntılı bir görüntü üretmeyi hedefleyen bir yöntem. Uydu görüntülerinde uygulandığında, mevcut donanımı değiştirmeden görüntü kalitesinin yazılım tarafında iyileştirilmesi anlamına geliyor. Bu, yeni uydu fırlatmanın maliyeti düşünüldüğünde önemli bir kazanım.
- Yıldız Teknik Üniversitesi ve Konya Teknik Üniversitesi — GÖKTÜRK-SR derin öğrenme tabanlı süper çözünürlük protokolü
- Akdeniz Üniversitesi — fotogrametrik sayısal yükseklik modellerinin yapay zekâ algoritmalarıyla sayısal arazi modeline dönüştürülmesi
- İstanbul Esenyurt Üniversitesi — haritacılık alanında çatı protokolü
Jeodezi ve veri tabanı çalışmaları
Harita Genel Müdürlüğü’nün faaliyetleri uydu görüntülemeyle sınırlı değil. Rapora göre Türkiye Ulusal Temel GNSS Ağı (TUTGA) kapsamında 82 noktada ölçü yapıldı; ikinci yarıda 78 nokta daha planlanıyor. Türkiye Ulusal Düşey Kontrol Ağı (TUDES) kapsamında 18 mareograf istasyonunda bakım ve jeodezik ölçüm gerçekleştirildi.
Antarktika Bilimsel Araştırma ve Bilim Üssü projesi kapsamında Onuncu Ulusal Antarktika Bilim Seferi’ne de katılım sağlandı. Kıtada kurulu sabit GNSS istasyonundan veri alındı ve yedi noktalı mikro-jeodezik ağda gözlem yapıldı.
Sıkça Sorulanlar
Değerlendirme
Rapordaki iki madde birlikte okunduğunda bir yön ortaya çıkıyor: bir tarafta mevcut uydularla elde edilen veri hacmi, diğer tarafta bu verinin yazılım tarafında iyileştirilmesine yönelik üniversite iş birlikleri. Donanım yenilemesi yerine algoritma tarafında kazanım aramak, uzay sistemlerinde maliyeti yüksek fırlatma döngüsünü beklemeden kabiliyet artırmanın yolu.
İlgili Haberler
Kaynaklar
- Millî Savunma Bakanlığı Bütçe ve Mali Hizmetler Genel Müdürlüğü, “2026 Yılı Kurumsal Mali Durum ve Beklentiler Raporu”, Temmuz 2026
- 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu, 30’uncu madde
- msb.gov.tr — Bakanlık resmî yayınlar bölümü
