Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, ateşkes seçenekleri arasında karşılıklı asker çekilmesi ve üçüncü tarafça yönetilecek tampon ekonomik bölge kurulmasını önerdi.
- Tarafların karşılıklı olarak askerlerini geri çekmesi ve boşaltılan bölgede uluslararası gözetim altında ekonomik faaliyetlere izin verilmesi
- Ukrayna ve Rusya güçlerinin belirlenen hatlardan aynı anda geri çekilmesi
- Bölgenin denetimini üstlenecek üçüncü tarafın kim olacağı ve yönetim mekanizmasının nasıl işleyeceği
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, ateşkes seçenekleri arasında karşılıklı asker çekilmesi ve üçüncü tarafça yönetilecek tampon ekonomik bölge kurulmasını önerdi. Tarafların karşılıklı olarak askerlerini geri çekmesi ve boşaltılan bölgede uluslararası gözetim altında ekonomik faaliyetlere izin verilmesi, üzerinde durulan ateşkes seçenekleri arasında yeniden gündeme geldi. Ukrayna ve Rusya güçlerinin belirlenen hatlardan aynı anda geri çekilmesi öngörülüyor. Orduların boşalttığı alan, çatışmaları önlemek amacıyla tampon bölgeye dönüştürülecek. Bölgede ağır silah ve askerî birliklerin bulunmasına izin verilmezken sivil yaşam, yerel yönetim, güvenlik hizmetleri ve ticari faaliyetler devam edecek. Özel hukuk ve vergi düzenlemelerinin uygulanacağı alanın serbest ekonomik bölge statüsü taşıması planlanıyor.
Bu öneriler, Rusya-Ukrayna Savaşı'nı sona erdirmeye yönelik diplomatik girişimlerin yeniden hareketlenmesiyle birlikte gündeme geldi. Dolayısıyla Zelenski’nin son açıklaması, yeni bir barış önerisinin duyurulmasından çok daha önce tartışılan seçeneğin yeniden diplomatik gündeme taşınması olarak değerlendiriliyor. Konunun güncel müzakerelerde resmî bir öneri olarak ele alınmasından ziyade Ukrayna tarafından tekrar tartışmaya açılmaya çalışılması da olasılıklar arasında bulunuyor. Rusya-Ukrayna Savaşı, 2014 yılında başladı ve bugüne kadar binlerce insanın ölümüne ve milyonlarca insanın yerlerinden edilmesine neden oldu. Savaş, uluslararası toplumun dikkatini çekti ve birçok ülke, savaşın sona ermesi için diplomatik çaba sarf ediyor. Ukrayna, Rusya ve diğer ilgili tarafların, savaşın sona ermesi için bir çözüm bulması gerekiyor.
Tam Metin
Rusya-Ukrayna Savaşı’nı sona erdirmeye yönelik diplomatik girişimler yeniden hareketlenirken, Donbas’taki cephe hattının geleceği müzakerelerin temel başlıklarından biri olmayı sürdürüyor.
Tarafların karşılıklı olarak askerlerini geri çekmesi ve boşaltılan bölgede uluslararası gözetim altında ekonomik faaliyetlere izin verilmesi, üzerinde durulan ateşkes seçenekleri arasında yeniden gündeme geldi.
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski, ABD ve Avrupa ülkeleriyle yürütülen görüşmelerde karşılıklı asker çekilmesi ve üçüncü bir tarafın yönetiminde tampon niteliğinde serbest ekonomik bölge kurulması seçeneğinin ele alındığını açıkladı.
Taraflar eşit mesafede geri çekilecek
Ukrayna medyasına konuşan Zelenski, ABD Başkanı Donald Trump’ın temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner ile yapılan görüşmelerde savaşın sona erdirilmesine yönelik gerçekçi seçeneklerin tek sayfalık bir belge altında toplandığını söyledi. Planın ilk maddesinin ateşkes olduğunu belirten Zelenski, ikinci başlıkta ise ABD tarafından daha önce ortaya atılan serbest ekonomik bölge fikrinin yer aldığını kaydetti.
Zelenski, “Ruslar ve biz eşit adımlarla geri çekileceğiz. Böylece bir tür yönetim altında serbest ekonomik bölge olarak adlandırılan tampon alan oluşturulacak. Bunun hangi yönetim biçiminde olacağı henüz belli değil ancak üçüncü bir taraf söz konusu olacak” dedi.
Ukrayna lideri, planın üçüncü bölümünde Avrupa Birliği ve NATO’nun atacağı adımlar ile Ukrayna’nın üstleneceği yükümlülüklerin ele alındığını bildirdi.
Yeni bir öneri değil
Serbest ekonomik bölge kurulması fikri, yeni ortaya atılmış bir öneri niteliği taşımıyor. Bu seçenek, Trump yönetiminin 2025 yılının sonlarında hazırladığı ve daha sonra birkaç kez değiştirilen Ukrayna barış planının önemli maddeleri arasında yer almıştı.
ABD’nin ilk 28 maddelik planı, Ukrayna’nın kontrolündeki Donbas bölgelerinden askerlerini çekmesini ve bu alanların “serbest ekonomik bölge” statüsüne dönüştürülmesini öngörüyordu. Rus tarafı ise aynı yapı için “askerden arındırılmış bölge” tanımını kullanıyordu. Kiev’in itirazlarının ardından plan 20 maddelik yeni bir çerçeveye dönüştürülmüş, tek taraflı geri çekilme yerine Rusya ve Ukrayna güçlerinin eş zamanlı ve eşit mesafede çekilmesi seçeneği gündeme gelmişti.
Dolayısıyla Zelenski’nin son açıklaması, yeni bir barış önerisinin duyurulmasından çok daha önce tartışılan seçeneğin yeniden diplomatik gündeme taşınması olarak değerlendiriliyor. Konunun güncel müzakerelerde resmî bir öneri olarak ele alınmasından ziyade Ukrayna tarafından tekrar tartışmaya açılmaya çalışılması da olasılıklar arasında bulunuyor.
Bölgeyi üçüncü taraf yönetecek
Planın uygulanması halinde Ukrayna ve Rusya güçlerinin belirlenen hatlardan aynı anda geri çekilmesi öngörülüyor. Orduların boşalttığı alan, çatışmaları önlemek amacıyla tampon bölgeye dönüştürülecek.
Bölgede ağır silah ve askerî birliklerin bulunmasına izin verilmezken sivil yaşam, yerel yönetim, güvenlik hizmetleri ve ticari faaliyetler devam edecek. Özel hukuk ve vergi düzenlemelerinin uygulanacağı alanın serbest ekonomik bölge statüsü taşıması planlanıyor.
Zelenski’nin açıklamasına göre bölgenin denetimini üstlenecek üçüncü tarafın kim olacağı ve yönetim mekanizmasının nasıl işleyeceği henüz belirlenmedi. Daha önceki görüşmelerde uluslararası güçlerin, tarafsız ülkelerin veya çok uluslu bir gözlem heyetinin bölgede görev yapması seçenekleri değerlendirilmişti.
Donbas’ın statüsü temel anlaşmazlık konusu
ABD’nin daha önce sunduğu öneride Ukrayna’nın Donetsk bölgesinde kontrol ettiği alanlardan çekilmesi istenmişti. Washington, Rus birliklerinin bu bölgelere girmemesi karşılığında alanın ekonomik ve askerî bakımdan özel bir statüye kavuşturulmasını önermişti.
Kiev yönetimi ise yalnızca Ukrayna ordusunun geri çekileceği bir düzenlemeye karşı çıkarak Rus güçlerinin de eşit mesafede çekilmesini şart koşmuştu. Zelenski, Ukrayna toprağının tek taraflı olarak Rusya’ya bırakılmasını kabul etmeyeceklerini ve kalıcı toprak düzenlemelerinin halk oylamasına sunulması gerektiğini daha önce açıklamıştı.
Görüşmelerdeki diğer başlıklar arasında Ukrayna’ya sağlanacak güvenlik garantileri, ülkenin Avrupa Birliği ve NATO ile gelecekteki ilişkileri, savaş sonrası askerî kapasitesi ve yeniden imar programı bulunuyor.
ABD önerileri Rusya ile de görüşecek
Zelenski, açıklanan seçeneklerin yalnızca Ukrayna’ya ait olmadığını, ABD ve Avrupalı ortaklarla yürütülen görüşmeler sonucunda şekillendiğini söyledi. Amerikan tarafının aynı başlıkları Rusya ile de ele almayı planladığını belirtti.
Ukrayna lideri, belgede uygulanabilir olabilecek bazı unsurlar bulunduğunu ifade ederken ABD’nin daha sonra sunmak üzere ek öneriler hazırladığı bilgisini aldıklarını da aktardı. Ancak tampon ekonomik bölgenin sınırları, bölgenin hukuki statüsü, güvenliğini sağlayacak güç ve egemenlik yetkisinin hangi tarafta kalacağı gibi temel konular henüz çözüme kavuşturulmuş değil.
Kaynak: Mezha, Reuters, Axios, Le Monde, AP
