Ukrayna, son aylarda Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Katar, Azerbaycan, Letonya ve Litvanya dahil olmak üzere altı ülke ile sözde “İHA anlaşmaları” imzaladı. Bir sonraki adım, benzer düzenlemelere en az yedi ek NATO üyesini dahil etmektir. Bu durum, Kiev'in savaş tecrübelerini bir dış politika aracına dönüştürmeye çalışması açısından önemlidir. Ukrayna, partnerlerin kendisini sadece kendini savunan bir ülke olarak değil, gerçek savaş koşullarında İHA savar sistemler, elektronik harp, sensörler, önleme yöntemleri ve saldırı İHA'ları test eden bir devlet olarak görmesini istiyor.
“İHA anlaşması” terimi çok dar kapsamlıdır. Ukrayna Ulusal Güvenlik ve Savunma Konseyi Genel Sekreter Yardımcısı Davyd Aloian, bu girişimin sadece İHA'ların kendisinden çok daha fazlasını kapsadığını belirtmiştir. Bu kapsam; deneyim, bileşenler, sensörler, yer istasyonları, radar sistemleri ve bu sistemleri işlevsel hale getirmek için gereken daha geniş mimariyi içerir. Tek başına bir önleme İHA'sı, Şahid tipi saldırılara karşı koruma sağlamaz. Bu koruma için tespit, komuta, kontrol, hedefleme, operatörler, prosedürler ve diğer hava savunma katmanlarıyla entegrasyon gereklidir.
Basra Körfezi ülkeleri, İran menşeli Şahid tipi saldırıların bölgesel hava savunmasında ciddi zayıflıkları ortaya çıkarmasından sonra konuya ilgi gösterdi. Bazı devletler, nispeten ucuz İHA'lara karşı pahalı Patriot füze sistemlerini kullanmak zorunda kalırken, Ukrayna bu tehditle daha verimli başa çıkmanın yollarını yıllardır öğreniyor. Kiev, Ukrayna sanayisi kendi savaş çabalarına odaklandığı için gerçek İHA sevkiyatları sınırlı olsa bile, bir ortağın operasyonel ve taktik düzeyde neye ihtiyaç duyduğuna dair değerlendirmeler sunabilir. Bu nedenle Ukrayna'nın en değerli ihracatı sadece donanım değil, bunun etrafındaki sistem bilgisidir.
NATO'nun doğu üyeleri doğal bir hedef kitle oluşturuyor. Letonya, Rus elektronik harp faaliyetleri nedeniyle rotasından saptırılan iki Ukrayna uzun menzilli İHA'sının bir petrol depolama tesisine isabet etmesinin ardından bir anlaşma imzaladı. Litvanya da benzer bir olayın, yani Ukrayna İHA'larının hava sahasına girmesi ve hava saldırısı sirenlerinin çalması sonrasında harekete geçti. Letonya, ülkenin doğusunda ortak bir İHA üretim tesisi kuracağını zaten duyurdu. Rusya ve Belarus'a yakın olan devletler için bu artık teorik bir sorun değil. Bu ülkeler, düşman sınır yakınlarındaki olaylara yanıt verme konusunda üretim, bakım, onarım, sensörler, İHA savar prosedürleri ve deneyime ihtiyaç duyuyor.
Kiev ayrıca, Rus balistik füzelerine karşı savunma sağlayabilecek, Patriot sistemine benzer bir Avrupa analoğu fikrini daha iddialı bir şekilde öne sürmek istiyor. Bu, İHA işbirliğinden çok daha zordur ancak Ukrayna'nın düşünce yapısının yönünü göstermektedir. Avrupa, Amerikan desteğinin gelecekteki belirsizliğine hazırlanırken, Ukrayna resmi NATO üyeliğinden önce bu güvenlik mimarisinin bir parçası olmak istiyor. Teknoloji, üretim, operasyonel dersler ve ortak projeler yoluyla girmek istiyor.
Yine de ciddi bir uyarı bulunuyor. Ukrayna acilen kendi İHA üretimini yeniden inşa edip genişletmek ve teknoloji için büyük miktarda paraya ihtiyaç duyuyor. Son derece değerli deneyim sunuyor ancak her zaman olgun, şeffaf ve tam anlamıyla NATO uyumlu sistemler sunamıyor. Ukrayna kuvvetleri genellikle temel hava savunma çözümlerine, improvisasyonlu İHA'lara, ticari bileşenlere ve Çin menşeli malzemelere güveniyor. NATO ülkeleri bu nedenle, Ukrayna teknolojilerinin NATO prosedürleri, sertifikasyon standartları, komuta sistemleri ve birlikte çalışabilirlik gereksinimleriyle çok katmanlı ve çok alanlı müttefik hava savunma mimarisine entegre edilebileceğini sorgulamalıdır. Ukrayna, pratikte İHA savaşının nasıl göründüğünü gösterebilir. İttifak, hangi derslerin NATO'nun kendi sistemi içinde ekipman, doktrin ve üretime dönüşebileceğine karar vermelidir.
