ABD İDA’ları İran’a karşı devrede

Aksel Buzuter / 27.03.2026 12:43

ABD, İran’a karşı GARC (Global Autonomous Reconnaissance Craft) olarak bilinen yaklaşık 5 metrelik insansız deniz araçlarının kullanıldığını açıkladı.

Pentagon, Maryland merkezli BlackSea firması tarafından geliştirilen ve GARC (Global Autonomous Reconnaissance Craft) olarak bilinen yaklaşık 5 metrelik insansız deniz araçlarının, İran’a karşı yürütülen “Operation Epic Fury” (Destansı Öfke Operasyonu) kapsamında kullanıldığını açıkladı. Bu açıklama, ABD’nin aktif bir çatışma ortamında bu tür araçları kullandığını resmi olarak kabul ettiği ilk örnek olması bakımından büyük önem taşıyor.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) sözcüsü Tim Hawkins, GARC platformunun bölgedeki devriye görevleri sırasında 450 saati aşkın seyir süresine ulaştığını ve 2.200 deniz milinden (yaklaşık 4.075 km) fazla mesafe kat ederek operasyonel başarı sağladığını belirtti.

Defense News’in haberine göre GARC platformları, hem istihbarat, gözetleme ve keşif (ISR) görevlerinde hem de patlayıcı yüklenerek gerçekleştirilen “kamikaze” saldırılarında kullanılabilecek modüler bir yapıya sahip. Ukrayna’nın Karadeniz’de Rus filosuna karşı patlayıcı yüklü insansız botlarla elde ettiği başarılar, bu tür asimetrik sistemlerin modern deniz harbindeki değerini artırmıştır. Ancak Pentagon yetkilileri, şu ana kadar bu araçların İran’a karşı taarruz amaçlı kullanıldığına dair bir bilgi paylaşmadı.

Teknik aksaklıklar ve gelişim süreci

ABD Donanması, gemi ve denizaltılara göre daha ucuz ve hızlı bir alternatif olarak insansız filolar kurmaya çalışsa da süreç pek çok teknik sorunla karşılaştı:

Çarpışma Riski: Geçtiğimiz yıl yapılan testlerde bir GARC botu, yüksek hızda başka bir tekneyle çarpışarak güvenlik endişelerini tetiklemişti.
Operasyonel Kayıplar: Bölgedeki son başarısız bir test sırasında, bir GARC aracının tamamen işlevsiz hale geldiği rapor edildi.
Bütçe ve Takvim: Projenin maliyet artışları ve teknik yetersizlikler nedeniyle başlangıç takviminin gerisinde kaldığı bilinmektedir.

İran’ın son bir ay içinde Körfez’deki petrol tankerlerine en az iki kez deniz dronlarıyla saldırdığı bildirilmektedir. ABD 5. Filosu, GARC gibi platformları kullanarak bölge sularındaki durumsal farkındalığı artırmayı ve İran’ın asimetrik deniz gücüne karşı yoğun bir gözetleme ağı kurmayı hedeflemektedir. Tim Hawkins, GARC’ın “gelişmekte olan bir kabiliyet” olduğunu ve bölgesel güvenliği artırmak için kullanılan insansız filonun sadece bir parçası olduğunu vurguladı.