ABD’nin JASSM-ER Stoklarında İran Krizi: Kritik Seviyenin Altında

Tulu Berke Saz / 06.04.2026 13:00

ABD’nin İran’a yönelik sürdürdüğü geniş çaplı hava harekatı, yalnızca bölgesel değil küresel askeri dengeyi de etkileyecek ölçekte bir mühimmat tüketimine yol açıyor. Özellikle düşük görünürlük (stealth) kabiliyetine sahip uzun menzilli seyir füzeleri operasyonun ana omurgasını oluştururken, Washington’un kritik mühimmat stoklarını hızla erittiği görülüyor.

ABD’nin en kritik uzun menzilli mühimmatlarından biri olan Havadan Atılan Seyir Füzesi, İran’a yönelik hava harekatlarında yoğun şekilde kullanılıyor. Bloomberg’e göre; savaş öncesinde yaklaşık 2.300 adet olan envanterin büyük kısmı operasyonlara tahsis edilirken, geriye dünya genelinde kullanılabilir yalnızca yaklaşık 425 adet füze kaldığı belirtiliyor.

Kaynaklara göre, Mart ayı sonunda Pasifik bölgesindeki stoklarda yer alan JASSM-ER stoklarının da Orta Doğu’ya sevk edilmesi kararı alındı. Bu kapsamda füzelerin bir kısmı İngiltere’de bulunan ve ABD tarafından aktif kullanılan RAF Fairford başta olmak üzere ileri konuşlu üs bölgelerine sevk ediliyor. Bu durum, ABD’nin yalnızca Orta Doğu değil; diğer operasyon sahalarındaki caydırıcılık kapasitesini de riske attığını gösteriyor.

İlk 4 Haftada 1.000’den Fazla Atış

Savaşın ilk dört haftasında 1.000 adetten fazla JASSM-ER kullanıldığı ifade ediliyor. Bu sayı, ABD’nin modern hava harekatlarında uzun menzilli hassas vuruş konseptine ne denli bağımlı hale geldiğini ortaya koyuyor.

Daha kısa menzilli AGM-158 JASSM ile birlikte değerlendirildiğinde, ABD stoklarının yaklaşık üçte ikisinin İran harekatına tahsis edildiği belirtiliyor.

ABD genel mühimmat krizi yaşıyor

Yabancı kaynaklara göre, ABD’nin İran’a yönelik harekatında yaşanan mühimmat tüketiminin yalnızca JASSM-ER ile sınırlı olmadığını, aksine çok sayıda kritik silah sisteminde eş zamanlı bir erime yaşandığını ortaya koyuyor.

Savaşın ilk 16 gününde 11 binden fazla mühimmatın kullanıldığı değerlendirilirken, özellikle balistik füzelere karşı kullanılan bir füze savunma sistemi olan ile kara konuşlu uzun menzilli taktik füze sistemi PrSM stoklarının da hızla azaldığı belirtiliyor.

Bu yoğun tüketimin yalnızca operasyonel sürdürülebilirliği değil, aynı zamanda ABD’nin küresel ölçekteki caydırıcılık kapasitesini de doğrudan etkileyebileceği değerlendiriliyor. Mevcut üretim hızları dikkate alındığında, harcanan mühimmatın yerine konulmasının oldukça maliyetli ve zaman alıcı olacağı, toplam yeniden üretim maliyetinin ise 50 milyar dolar seviyesine ulaşabileceği değerlendiriliyor.

Ayrıca operasyonun ilk dört haftasında yalnızca AGM-158 JASSM-ER değil, deniz platformlarından atılan uzun menzilli seyir füzelerinin de yoğun şekilde kullanıldığı; bu süreçte, 1.000 adet JASSM-ER Füzesi’ne ilaveten 850’den fazla Tomahawk seyir füzesinin atıldığı değerlendiriliyor.

Üretim Kapasitesi Yetersiz

JASSM üretimi geçmişte yavaşlatılmış, hatta temel versiyonun üretimi yaklaşık 10 yıl önce sona ermişti. Mevcut üretici Lockheed Martin, 2026 yılı için yaklaşık 396 adet JASSM-ER üretim planlarken, kapasitenin azami 860 adet/yıl seviyesine çıkarılabileceği değerlendiriliyor.

Ancak mevcut tüketim hızında, kullanılan mühimmatın yerine konulması yıllar alabilir. Bu durum, özellikle Güney Çin Denizi gibi potansiyel yüksek yoğunluklu çatışma senaryoları için ABD’nin hazırlık seviyesini tartışmalı hale getiriyor.

AGM-158 JASSM-ER Seyir Füzesi

AGM-158 JASSM-ER, yaklaşık 900 ila 1.000 kilometreyi aşan menzili sayesinde hedefleri güvenli mesafelerden vurabilen, düşük radar görünürlüğüne sahip bir seyir füzesidir. Yaklaşık 450 kilogram ağırlığında sığınak delici harp başlığı taşıyan sistem, GPS ve ataletsel navigasyon (INS) ile hedefe yönelirken terminal safhada görüntüleyici kızılötesi arayıcı (IIR) başlığı ile yüksek hassasiyetli vuruş kabiliyeti sunmaktadır.

Subsonik hızlarda seyreden füze, alçak irtifada araziyi takip ederek uçuş gerçekleştirmekte ve bu sayede düşman hava savunma sistemlerinden kaçınma kabiliyeti kazanmaktadır. Bu özellikleriyle JASSM-ER, yoğun hava savunma şemsiyesi altındaki stratejik hedeflere karşı “stand-off” yani güvenli mesafeden taarruz konseptinin en kritik unsurlarından biri olarak öne çıkmaktadır.

Kaynak: savunmaSanayiSt