Güney Kore, Asya ile Avrupa arasındaki deniz taşımacılığında alternatif bir koridor oluşturmak amacıyla Kuzey Deniz Rotası'nı (Northern Sea Route) test etmeye başladı; PanStar Acro konteyner gemisi, 22 Ağustos'ta Busan'dan ayrılarak Arktik sular üzerinden Avrupa'ya doğru yola çıktı.
- Bu sefer, Güney Kore'nin Kuzey Deniz Rotası üzerinden gerçekleştirdiği ilk konteyner gemisi denemesi olma özelliğini taşıyor.
- Rota, geleneksel Süveyş rotasına göre yaklaşık 7 bin kilometre ve 10 günlük avantaj sağlayabilir; bu da mesafede yaklaşık yüzde 35'lik bir azalma anlamına geliyor.
- Güney Kore hükümeti, seferden elde edilecek verileri (yakıt tüketimi, maliyet, seyir güvenliği) kullanarak hattın düzenli ticari seferlere uygunluğunu değerlendirecek ve 2030'a kadar düzenli taşımacılığı hedefliyor.
PanStar Acro, 2 bin 758 TEU kapasiteli bir konteyner gemisi olup, yaklaşık 45 gün sürecek sefer kapsamında İngiltere'nin Felixstowe, Hollanda'nın Rotterdam ve Polonya'nın Gdansk limanlarına uğrayacak ve ardından Busan'a dönecek. Geminin rotası, Busan'dan kuzeye ilerleyerek Bering Denizi'ne ulaşacak; yaklaşık 30 Ağustos'ta Kuzey Deniz Rotası'na girmesi ve 7 Eylül civarında Arktik geçişini tamamlaması bekleniyor. Arktik sularında kat edilecek bölümün yaklaşık 6 bin 400 kilometre olması öngörülüyor. Gemide otomobil parçaları ve kimyasal ürünler dahil 837 TEU yük bulunuyor. Sefer, Güney Kore hükümetinin desteğiyle gerçekleştiriliyor; Seul yönetimi, Busan'ı küresel denizcilik ve lojistik merkezi yapmayı ve Kuzey Deniz Rotası üzerinden düzenli ticari taşımacılığı 2030'a kadar mümkün kılmayı hedefliyor.
Güney Kore'nin bu girişimi, Arktik deniz taşımacılığında giderek güçlenen Çin'e karşı bir rekabet hamlesi olarak değerlendiriliyor. Çin, 2023'ten itibaren Kuzey Deniz Rotası üzerinden mevsimsel operasyonlar gerçekleştirirken 2026'da düzenli hizmet başlattı. Arktik rotasındaki gemi trafiği de artıyor; 2025'te 88 gemi tarafından 103 transit geçiş yapıldı, 2022'de bu sayı 43'tü. Ancak rotanın önündeki en önemli jeopolitik sorun Rusya; Kuzey Deniz Rotası büyük ölçüde Rusya'nın Arktik kıyıları boyunca uzanıyor ve Moskova ile koordinasyon gerektiriyor. Güney Kore, sefer öncesinde Rusya ile görüştü ve olası buz koşulları için yardım konusunu ele aldı. Batılı diplomatlar, Rusya'nın Ukrayna'daki savaşı nedeniyle Moskova'yı izole etmeye çalışırken bu iş birliğinden rahatsız olduklarını belirtiyor. Uzmanlar, kısa mesafenin tek başına düzenli konteyner taşımacılığı için yeterli olmadığını; gemi sigortası, finansman, Rusya'ya ödenecek geçiş ücretleri, düzenli yük bulunabilmesi ve buz koşulları gibi faktörlerin de belirleyici olduğunu vurguluyor.
Bu deneme seferi, Güney Kore'nin ticari denizcilik stratejisinde önemli bir adım olup, Arktik rotasının Asya-Avrupa ticaretinde gelecekteki rolüne dair kritik veriler sağlayacak. Rotanın ekonomik ve jeopolitik zorluklarına rağmen, başarılı olması halinde küresel tedarik zincirlerinde alternatif bir koridor oluşturabilir ve Güney Kore'yi Arktik taşımacılığında önemli bir oyuncu haline getirebilir. Bu gelişme, NATO üyesi ülkelerin ve Batı'nın Rusya'ya yönelik yaptırımları çerçevesinde, Arktik bölgesindeki ticari iş birliğinin sınırlarını da test ediyor; ayrıca Çin'in bölgedeki artan etkisine karşı Güney Kore'nin rekabet gücünü ortaya koyuyor.
Tam Metin
Güney Kore, Asya ile Avrupa arasındaki deniz taşımacılığında alternatif bir koridor oluşturmak amacıyla Kuzey Deniz Rotası’nı (Northern Sea Route) test etmeye başladı. Güney Koreli PanStar Acro konteyner gemisi, 22 Ağustos’ta Busan Limanı’ndan ayrılarak Rusya’nın kuzeyindeki Arktik suları üzerinden Avrupa’ya doğru yola çıktı. Sefer, Güney Kore’nin Kuzey Deniz Rotası üzerinden gerçekleştirdiği ilk konteyner gemisi denemesi olma özelliğini taşıyor.
2 bin 758 TEU kapasiteli PanStar Acro’nun yaklaşık 45 gün sürecek sefer kapsamında İngiltere’nin Felixstowe, Hollanda’nın Rotterdam ve Polonya’nın Gdansk limanlarına uğraması, ardından yeniden Busan’a dönmesi planlanıyor. Süveyş rotasına göre yaklaşık 7 bin kilometre avantajKuzey Deniz Rotası’nın Güney Kore açısından en önemli avantajlarından birini mesafe oluşturuyor. Busan ile Rotterdam arasındaki geleneksel deniz yolu Süveyş Kanalı üzerinden yaklaşık 20 bin kilometreyi bulurken, Arktik üzerinden güzergâhın yaklaşık 13 bin kilometreye düşebileceği belirtiliyor. Bu da mesafede yaklaşık yüzde 35’lik azalma anlamına geliyor.
Kore Uluslararası Ekonomi Politikası Enstitüsü’nün hesaplamalarına göre Arktik rotası, Asya-Avrupa seferlerinde yaklaşık 7 bin kilometre ve 10 günlük avantaj sağlayabilir. Mesafenin kısalması, özellikle yakıt tüketimi ve gemilerin sefer başına kullanım süresi açısından denizcilik şirketlerine önemli maliyet avantajları sunabilir. Ancak Güney Kore hükümeti, deneme seferinde yalnızca seyahat süresini değil; yakıt tüketimi, toplam maliyet, seyir güvenliği ve operasyonel koşulları da inceleyecek.
PanStar Acro’nun rotası, Busan’dan kuzeye doğru ilerleyerek Rusya’nın Kamçatka Yarımadası’nın doğusundan Bering Denizi’ne ulaşacak. Geminin yaklaşık 30 Ağustos’ta Kuzey Deniz Rotası’na girmesi ve 7 Eylül civarında Arktik geçişini tamamlaması bekleniyor. Planlanan takvime göre gemi 9 Eylül’de Felixstowe, 11 Eylül’de Rotterdam ve 15 Eylül’de Gdansk limanlarına uğrayacak. Busan’a dönüş tarihi ise 5 Ekim olarak belirlendi. Arktik sularında kat edilecek bölümün yaklaşık 6 bin 400 kilometre olması bekleniyor. Gemide otomobil parçaları ve kimyasal ürünlerin de aralarında bulunduğu 837 TEU yük bulunuyor.
Sefer Güney Kore hükümetinin desteğiyle gerçekleştiriliyor. Busan küresel lojistik merkezi yapılmak isteniyor. Güney Kore Devlet Başkanı Lee Jae Myung yönetimi, Arktik deniz taşımacılığını ülkenin yeni lojistik stratejisinin önemli parçalarından biri olarak görüyor. Seul yönetiminin hedefleri arasında Busan’ın küresel denizcilik ve lojistik merkezi haline getirilmesi ve Kuzey Deniz Rotası üzerinden düzenli ticari taşımacılığın 2030 yılına kadar mümkün hale getirilmesi bulunuyor.
Bu nedenle PanStar Acro’nun seferinden elde edilecek yakıt tüketimi, süre, maliyet ve seyir güvenliği verileri, hattın düzenli ticari seferlere uygun olup olmadığının belirlenmesinde kullanılacak.
Çin ile Arktik rekabeti kızışıyor. Güney Kore’nin girişimi aynı zamanda Arktik deniz taşımacılığında giderek güçlenen Çin’e karşı rekabet hamlesi olarak değerlendiriliyor. Financial Times’ın 26 Ağustos tarihli haberine göre Çin, 2023’ten itibaren Kuzey Deniz Rotası üzerinden mevsimsel operasyonlar gerçekleştirirken 2026’da düzenli hizmet başlattı. Güney Kore ise PanStar Acro seferiyle bu alandaki ticari potansiyeli doğrudan test etmeye başladı. Arktik rotasındaki gemi trafiği de son yıllarda yükseliyor. Norveç merkezli Centre for High North Logistics verilerine göre 2025 yılında Kuzey Deniz Rotası'nda 88 gemi tarafından 103 transit geçiş gerçekleştirildi. 2022'de bu sayı 43 seviyesindeydi. Trafiğin önemli bölümünü Rus ve Çin bağlantılı gemiler oluşturuyor.
Rusya faktörü Batılı ülkeleri rahatsız ediyor. Rotanın önündeki en önemli jeopolitik sorunlardan birini ise Rusya oluşturuyor. Kuzey Deniz Rotası, büyük ölçüde Rusya’nın Arktik kıyıları boyunca uzanıyor ve seferlerin gerçekleştirilmesinde Moskova ile koordinasyon gerekiyor. Reuters, Güney Kore’nin sefer öncesinde Rusya ile görüştüğünü ve olası buz koşulları gibi durumlarda yardım gerekip gerekmediğinin de ele alındığını bildirdi. Batılı diplomatların ise Rusya’nın Ukrayna’daki savaşı nedeniyle Moskova’yı ekonomik ve diplomatik açıdan izole etmeye çalıştıkları bir dönemde bu iş birliğinden rahatsız oldukları aktarılıyor. Bu nedenle hattın geleceğinde yalnızca teknik ve ekonomik koşullar değil, Rusya'ya yönelik yaptırımlar ve Batılı ülkelerin Moskova ile Arktik'teki ticari iş birliğine yaklaşımı da belirleyici olacak.
Ticari başarı için kısa mesafe tek başına yeterli değil. Kuzey Deniz Rotası’nın yaklaşık yüzde 35 daha kısa olması önemli bir avantaj sağlasa da uzmanlar bunun tek başına düzenli konteyner taşımacılığı için yeterli olmadığına dikkat çekiyor. Rotanın ekonomik açıdan sürdürülebilir hale gelmesi; gemi sigortası, finansman olanakları, Rusya’ya ödenecek geçiş ve hizmet ücretleri, düzenli yük bulunabilmesi, buz koşulları ve gemilerin belirlenen tarihlerde limanlara ulaşabilmesine bağlı olacak. Financial Times, özellikle güvenilir sefer takvimi ve yaptırımlarla bağlantılı finansman sorunlarının hattın önündeki temel belirsizliklerden olduğunu aktarıyor. Bunun yanında çevresel etkiler de tartışılıyor. Büyük uluslararası denizcilik şirketlerinden bazılarının çevresel kaygılar nedeniyle Arktik rotalarını kullanmama yönünde taahhütlerde bulunduğu belirtiliyor. PanStar Acro’nun ekim ayında Busan’a dönmesinin ardından elde edilen operasyonel verilerin değerlendirilmesi, Güney Kore’nin Kuzey Deniz Rotası'nı kalıcı bir Asya-Avrupa ticaret koridoruna dönüştürüp dönüştürmeyeceği açısından önemli bir gösterge olacak.
Kaynak: Reuters
