Hollanda’dan çarpıcı çıkış: “F-35 yazılımı iPhone gibi kırılabilir”
Tulu Berke Saz /
16.02.2026 13:05
Hollanda Savunma Devlet Sekreteri Gijs Tuinman, ABD desteğinin kesilmesi halinde F-35 yazılımının iPhone’lardeki “jailbreak” gibi bir işlemle değiştirilebileceğini söyledi.
Tuinman, “Asla söylememem gereken bir şey söyleyeceğim, ama yine de söyleyeceğim: F-35'i iPhone gibi jailbreak yapabilirsiniz” ifadelerini kullandı. Hollandalı yetkili, Washington yönetiminin şu ana kadar yazılım güncellemelerini veya tedarik zincirini kesmeye yönelik herhangi bir karar almadığını özellikle vurguladı.
Hollanda’nın tek savaş uçağı F-35
Hollanda Hava Kuvvetleri envanterinde artık yalnızca F-35 bulunuyor. Bu durum, uçağın operasyonel sürekliliğini ülke savunması açısından kritik hale getiriyor. F-35 ise sadece bir platform değil. Düzenli yazılım güncellemeleri, görev veri dosyaları (Mission Data Files - MDF) ve küresel ölçekte koordine edilen bakım sistemi ile çalışan bütüncül bir ekosistemin parçası.
Geçmiş analizlerde uçakta basit bir “kill switch” (uzaktan devre dışı bırakma) bulunduğu iddia edilmişti. Bu iddianın teknik olarak ne derece mümkün olduğu net değil ancak bu, sistemin ABD merkezli güncelleme ve bakım altyapısına olan bağımlılığını ortadan kaldırmıyor. Uçağın etkinliği sensör füzyonu, tehdit kütüphaneleri ve yeni mühimmat entegrasyonları gibi unsurların düzenli olarak güncellenmesine dayanıyor.
F-35’in yazılımı teknik açıdan son derece karmaşık bir yapıya sahip. Uçağın kaynak kodunun 8 milyondan fazla satırdan oluştuğu belirtiliyor ve bu yapı çok katmanlı güvenlik önlemleriyle korunuyor. Tuinman, söz konusu teknik ayrıntılar hakkında konuşmanın yetki alanı dışında olduğunu ifade ederek detay vermekten kaçındı.
Uzmanlara göre, teorik olarak yazılımın izinsiz şekilde değiştirilmesi mümkün olsa bile bunun ciddi sonuçları olabilir. Böyle bir adım, gelecekteki yazılım güncellemelerine erişimin kaybedilmesine yol açabilir. Bu da uçakların mevcut konfigürasyonda “donmasına” neden olarak yeni sensörlerin, silah sistemlerinin veya güncellenmiş savunma kütüphanelerinin entegrasyonunu engelleyebilir.
Kritik düzeyde buluta bağımlı
ALIS/ODIN yalnızca yazılım güncellemesi yapan bir ağ değil. Sistem, lojistik verilerin yönetimi, bakım planlaması ve görev öncesi-sonrası veri aktarımı gibi kritik işlevleri de yürütüyor. Özellikle görev veri dosyaları F-35’in hayatta kalabilirliği açısından hayati öneme sahip. Uzmanlara göre bu veri dosyaları F-35’in en güçlü silahlarından biri olarak görülüyor. Çünkü uçağın düşman sahasına giriş rotası düşman hava savunma alanları, uçağın görünmezlik ve elektronik harp kabiliyetleri, sensör ve silah kullanım zarfları ile diğer unsurlarla entegre taktikler dikkate alınarak oluşturuluyor. Bu veri olmadan F-35’in operasyonel etkinliği ve pilotun hayatta kalma olasılığı ciddi ölçüde azalıyor.
Bugüne kadar F-35 yazılımına yerli müdahale hakkını resmen elde eden tek ülke İsrail oldu. İsrail, F-35I varyantlarında kendi geliştirdiği yazılımları entegre etme ve uçaklarını ALIS/ODIN ağının dışında da işletme yetkisine sahip.
Kaynak: donanimHaber
Son Haberler
İsrail F-35I savaş uçaklarını ek yakıt tankları ve kanat altı füzelerle modifiye etti
Savunma ve havacılıkta başarının sırrı ekosistemden geçiyor
ABD’den Bangladeş’e silah teklifi
Endonezya’nın ilk uçak gemisini İtalya hediye ediyor
