Defans harcamalarını artırmaya yönelik tarihi taahhütlerinden bir yıl sonra, NATO liderleri gelecek hafta Ankara'da toplanırken yeni bir zorlukla yüzleşecek: Sanayinin yeterli miktarda silah üretmesini sağlamak. Savunma bütçelerine akın eden para ile birlikte, geçen yıl yalnızca Avrupa ve Kanada'da 90 milyar dolarlık artış yaşanmasına rağmen, 32 üyeli ittifak bu fonları ateş gücüne dönüştürmekte zorlanıyor.
NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, "Para kritik öneme sahip ancak bir füzeyi veya tankı dolar veya euro ile durduramazsınız. Nakdi, savaşa hazır yeteneklere dönüştürmemiz gerekiyor ve bunu hızlı yapmalıyız. Bu bizim ortak önceliğimiz" ifadelerini kullandı. Ankara'da bu konu gündemin merkezinde olacak; liderlerin zirvenin yan etkinliği olarak düzenlenecek özel sanayi forumunda milyar dolarlık anlaşmalar imzalamaları bekleniyor.
Sanayinin yeterince hızlı silah üretememesi sorunu, sürpriz bir durum değil. Rusya'nın Ukrayna'yı işgali, Avrupa'nın yeterli üretim yapamadığını, bekleme sürelerinin uzun olduğunu ve kritik yeteneklerin eksik olduğunu uzun süredir gözler önüne serdi. Bu arada, ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'a yönelik savaşı, ABD stoklarını tüketerek firmaların bunları doldurmadaki zorluklarını da ortaya çıkardı.
Avrupa için, ABD'ye olan bağımlılığını azaltma ihtiyacı, ABD'nin güvenilirliğine dair artan şüpheler ve Rusya'nın önümüzdeki yıllarda saldırabileceğine dair uyarılar karşısında temel bir önem taşıyor. AB Savunma Komiseri Andrius Kubilius, "Ek fonları nasıl toplayacağımızı öğrendik. Rusya'yı üretim, inovasyon ve silah gücü açısından geçmek için bu paraları etkili bir şekilde harcamayı öğrenmemiz gerekiyor" dedi.
Sanayi, savunma alanında on yıllardır yaşanan yatırımsızlıktan sonra değişimin zaten başladığını savunuyor. Avrupa Savunma Sanayii Derneği (ASD) Genel Sekreteri Camille Grand, "Birçok üretici üretim kapasitesini önemli ölçüde artırmak için yatırım yapıyor. Ancak bu, tam olarak olmamız gereken yerde olduğumuz anlamına mı geliyor? Muhtemelen hayır" açıklamasını yaptı.
Analistler, eğer şu anda bir savaş çıkarsa Avrupa'nın hava savunma füzeleri gibi kritik silah stoklarının hızla tükeneceği uyarısında bulunuyor. Avrupa Dış İlişkiler Konseyi'nden analistler, "Bazı kritik alanlarda Avrupa'nın mevcut üretim kapasitesi birkaç gün içinde aşırı yüklenmeye maruz kalır" yazdı. Mühimmat üretimi 2022'de yıllık 300 bin mermiden 2 milyona yükselen bir hedefe ulaşsa da, bu uzun süreli bir çatışma için yeterli değil.
Avrupa'nın karşılaştığı sorunların bazıları derinlere kök salmış durumda. AB savunma pazarını reforme etmek için çeşitli girişimler başlattı; ancak sektör, Fransa gibi ülkelerin kendi şirketlerini şiddetle koruması nedeniyle derinden parçalanmış durumda. Kubilius, "AB'de 27 savunma pazarı ve 27 farklı kural seti var; bu nedenle savunma sanayii hala birçok engelle karşı karşıya" diyerek yakınan bir konuşma yaptı.
