Rusya, Ukrayna'daki savaş çabalarını sürdürebilmek için savunma sanayisinin bir kısmını Orta Asya'ya taşımayı planlıyor; Kazakistan ve Özbekistan'da montaj hatları ve bakım tesisleri kurarak silah üretimini Ukrayna dronlarının menzili dışına çıkarmayı hedefliyor.
- Bu hamle, Rusya'nın bölgedeki geleneksel silah tedarikçisi rolünü tersine çevirerek ithalatçı konumuna düşmesini simgeliyor.
- Kazakistan ve Özbekistan'ın mevcut tesisleri (Semey Mühendislik, Almatı Uçak Onarım, Çirçik Uçak Onarım) bu plan için uygun altyapı sunuyor.
- Ancak Astana ve Taşkent, ABD ve AB'nin ikincil yaptırımlarına maruz kalma riski nedeniyle Moskova'nın önerisine temkinli yaklaşıyor.
Rusya'nın Ukrayna'daki savaşı sürdürebilmek için savunma sanayisini Orta Asya'ya kaydırma fikri, bölgesel dengeleri kökten değiştirebilecek bir adım olarak değerlendiriliyor. Sovyet sonrası dönemde Rusya, Orta Asya devletlerinin başlıca silah tedarikçisiydi; ancak 2022'de başlattığı savaş ve ardından gelen yaptırımlar bu tekeli aşındırdı. Kiev'in başarılı dron saldırıları, Rus topraklarındaki askeri altyapıyı hedef alırken, Kremlin üretimi daha güvenli bölgelere taşımayı planlıyor. Kazakistan ve Özbekistan'daki mevcut bakım ve onarım tesisleri, Rus ekipmanlarının sahada tutulması için halihazırda kullanılıyor; bu tesislerin montaj hatlarına dönüştürülmesi teknik olarak mümkün görünüyor. Ancak siyasi ve ekonomik engeller büyük: İki ülke de Batı yaptırımlarının hedefi olmaktan kaçınmak istiyor. Kazakistan Savunma Bakanlığı konuyu hâlâ incelediğini belirtirken, Özbekistan'dan resmi bir yanıt gelmedi. Oslo Barış Araştırma Enstitüsü'nden Pavel Baev, Rusya'nın mali kaynaklarının sınırlı olduğunu ve bu tür projeleri finanse etmekte zorlanacağını vurguluyor. Nitekim Rus devlet şirketleri, nakit akışı sorunları nedeniyle Kazakistan'daki enerji santrali projelerini iptal etmek zorunda kaldı. Buna rağmen Moskova, bölgede etkisini sürdürmeye çalışıyor; örneğin Rusya-Kırgızistan Kalkınma Fonu'nun Kırgızistan'da 660 milyon dolarlık altyapı projesini finanse edeceği duyuruldu, ancak finansman detayları belirsizliğini koruyor.
Bu gelişme, Rusya'nın savaş ekonomisinin kırılganlığını gözler önüne seriyor ve Orta Asya ülkelerini Moskova ile Batı arasında hassas bir denge kurmaya zorluyor. Kazakistan ve Özbekistan'ın alacağı karar, bölgenin güvenlik mimarisini ve Rusya'nın askeri kapasitesini doğrudan etkileyecek. Ayrıca, Rusya'nın savunma sanayisini dış kaynaklara yönlendirmesi, uluslararası silah tedarik zincirlerinde ve bölgesel ittifaklarda yeni kırılmalar yaratabilir.
İHA / SİHA rehberi Savunma sanayi ihracat verileri Tüm haberler
Tam Metin
Rus altyapısı Ukrayna insansız hava araçları tarafından vurulurken Kremlin, Kazakistan ve Özbekistan ile savunma iş birliğini derinleştirerek Ukrayna'daki savaş çabasını sürdürmeyi umuyor. Ancak Astana ve Taşkent'in Moskova'nın isteklerine uyup uymayacağı belirsiz.
RFE/RL tarafından yayımlanan bir rapora göre Rusya, öncelikle silah üretimini dış kaynaklara devretmek, Orta Asya ülkelerinde montaj hatları ve bakım tesisleri kurmak ve böylece bunları Ukrayna insansız hava araçlarının menzilinin dışına çıkarmakla ilgileniyor. Savunma analisti Derek Bisaccio, RFE/RL'nin Orta Asya servisine verdiği demeçte, "Ukrayna eylemlerinde kesinlikle daha cüretkâr hale geldi, ancak Kazakistan topraklarına insansız hava aracı saldırısı düzenlemek istemeyecektir" dedi. "Bu, orada ciddi bir tırmanma olarak görülür."
Silah üretimini Rusya'dan Orta Asya'ya kaydırma yönündeki herhangi bir hamle, bölgesel dinamiklerde keskin bir değişime işaret edecektir. Sovyet sonrası dönemin büyük bölümünde Rusya, Orta Asya devletlerinin ana silah tedarikçisiydi. Moskova'nın bölgesel silah pazarındaki neredeyse tekeli, Kremlin'in Ukrayna'yı sebepsiz işgalini başlattığı 2022'de aşınmaya başladı. Şimdi Kiev'in başarılı insansız hava aracı kampanyası, Rusya'yı ihracatçı olmaktan ziyade silah ithalatçısı olmayı düşünmeye zorluyor gibi görünüyor.
Kazakistan ve Özbekistan, Kazakistan'daki Semey Mühendislik tesisi ve Almatı Uçak Onarım Tesisi ile Özbekistan'daki Çirçik Uçak Onarım Tesisi de dahil olmak üzere, Rus teçhizatını sahada tutabilecek tesislere zaten ev sahipliği yapıyor. Kazak ve Özbek liderler için Rusya ile savunma iş birliğini genişletmenin zorlukları, avantajlarından çok daha ağır basabilir. Birincisi, bunu yapmak her iki ülkeyi de ABD ve Avrupa Birliği'nin kapsamlı ikincil yaptırımlarına maruz bırakabilir.
RFE/RL'nin sorusuna yanıt veren bir Kazak Savunma Bakanlığı yetkilisi, konunun hâlâ incelendiğini söyleyerek net bir ifade kullanmadı. Özbek yetkililer ise yorum yapmadı. Bu arada, Oslo Barış Araştırmaları Enstitüsü'nde (PRIO) bölge uzmanı olan Pavel Baev, RFE/RL'ye verdiği demeçte, Astana ve Taşkent'in Moskova'nın "akıllıca olmayan planı" olarak nitelendirdiği şeyi benimsemeleri için çok az teşvik gördüğünü söyledi.
Rusya'nın askeri-endüstriyel kompleksinin fiilen yurt dışına taşınması tartışmasında gözden kaçan nokta, Moskova'nın bunun bedelini nasıl ödeyebileceğidir.
Savaş, Rus devlet kasasını ve ülkenin büyük ölçekli projeleri finanse etme kabiliyetini daralttı. Rusya, devlet kontrolündeki nükleer kuruluş Rosatom'un yaşadığı nakit akışı zorlukları nedeniyle, nükleer santral inşaatları da dahil olmak üzere Orta Asya'daki büyük projeleri şimdiden ertelemek zorunda kaldı. Benzer şekilde, Rus devlet kontrolündeki kuruluşların Kazakistan'da enerji santrali inşa etme sözleşmeleri de finansman sıkıntıları yüzünden iptal edildi. Kaynakların bariz kıtlığı, Rusya'nın bir normallik havası yansıtmaya çalışmasını engellemiyor. 18 Ağustos'ta Rusya yanlısı yayın organı Sputnik Kırgızistan, Rusya-Kırgızistan Kalkınma Fonu (RKDF) adlı bir kuruluşun, Kırgızistan'ın elektrik açığını kapatmak için 660 milyon dolarlık altyapı projelerini finanse etmeye hazır olduğunu bildirdi. Ancak haberde projelerin nasıl finanse edileceğine dair ayrıntı verilmedi. RKDF, Moskova liderliğindeki Avrasya Ekonomik Birliği'nin himayesinde 2014 yılında, "Avrasya ekonomik entegrasyonunu" teşvik etme amacıyla "Kırgızistan ile Rusya arasındaki ekonomik işbirliğini geliştirmek, Kırgız ekonomisini modernize etmek ve geliştirmek" için kuruldu. Kuruluşun 2025'te bildirilen sermayesi 574 milyon dolardı. Eurasianet tarafından Oilprice.com'dan Daha Fazla Öne Çıkan Haber Ana sayfaya dön Eurasianet, Güney Kafkasya ve Orta Asya'dan ve bu bölgeler hakkında haberler yapan, sahadan habercilik ve eleştirel bakış açıları sunan bağımsız bir haber kuruluşudur…
