Rusya-Ukrayna savaşında barış mı, yeni bir tırmanış mı yaşanacak?
- Çatışma şiddeti artarken sivil altyapı ve lojistik hedefler doğrudan tehdit altında.
- ABD’nin Patriot füzesi desteği, üretim ve transfer süreçleriyle NATO’nun destek mekanizmalarını test ediyor.
Rusya ve Ukrayna, Şubat 2022’den beri süren çatışmada uzun menzilli füze ve insansız hava araçlarıyla birbirinin derinliklerine yönelik saldırıları artırdı. Ukrayna, Rus petrol ve gaz tesislerini meşru hedef olarak gösterirken, Kirov’daki füze üretim fabrikasını 1.300 km uzaklıktan Flamingo tipi seyir füzesiyle vurdu. Azak ve Karadeniz’deki Ukrayna insansız araçları Novorossiysk limanını bloke etti ve Rusya Savunma Bakanlığı gece saatlerinde gemi akışını durdurdu. Kiev hava kuvvetlerinin raporlarına göre, Rusya bir ay içinde 376 füze fırlattı ve bu sayı haziran ayının iki katını aştı; saldırılar çoğunlukla Kiev’i hedef aldı. Rusya da Kiev ve çevresindeki lojistik merkezlere balistik füze ve İHA saldırısı düzenleyerek en az 14 ölü ve 27 yaralıyla sonuçlandı. Bu merkezlerin silah, askeri malzeme depolama ve İHA üretimi için kullanıldığı belirtildi. Türkiye, Karadeniz’deki deniz seyri güvenliği üzerindeki etkileriyle çatışmanın deniz ve lojistik boyutlarını izliyor. ABD, Ukrayna’nın Patriot ihtiyacını karşılamak için bazı bileşenlerin Ukrayna’da üretilip Almanya’da monte edilmesi önerisini gündeme getirdi; daha eski Patriot modelinin zaten üretildiği ve PAC-3’nin üretiminin beklendiği ifade edildi. Trump ise gizli Patriot planlarının tamamının Ukrayna’ya teslimi konusunda güvenlik endişesi dile getirdi. Lavrov-Rubio görüşmeleri ateşkesle sonuçlanamadı ve iki taraf, toprak tavizleri ve güvenlik garantileri konusunda bölünmüş kaldı. Her iki taraf da uzun menzilli saldırıları artırarak sivil lojistik hedefleri ve askeri tesisleri hedef alarak çatışmayı içe taşıyor; bu durum, savaşın uzun sürecek ve büyük insan kayıpları pahasına kazanımlar elde edileceğine işaret ediyor.
Bu gelişmeler, Türkiye’nin Karadeniz’deki deniz güvenliği ve lojistik rotaları üzerindeki etkilerini yeniden değerlendirme zorunluluğu oluşturuyor. çatışmanın uzun sürecek olması, bölgedeki deniz seyri güvenliği ve stratejik önemi artan Karadeniz’deki durumun Türkiye’nin ulusal güvenlik çıkarlarıyla doğrudan ilişkilendirilmesini gerektiriyor.
Tam Metin
Öne Çıkan Başlıklar
- Rusya’nın Ukrayna’ya Şubat 2022’deki işgali, bir milyondan fazla ölüme ve toprak kaybına neden oldu.
- Her iki taraf, uzun menzilli saldırılarını artırıyor ve çatışmalarda büyük insan kayıpları yaşanıyor.
- Ukrayna, Rusya’nın derinliklerine yönelik hedefli saldırılar düzenlerken, Rusya da Ukrayna şehirlerini bombalamaya devam ediyor.
- Türkiye, Karadeniz’deki deniz seyri güvenliği açısından karşılaştığı zorluklarla başa çıkmaya çalışıyor.
- ABD, Ukrayna’nın askeri ihtiyaçlarını desteklemek üzere Patriot füzeleri sağlamaya çalışıyor.
Rusya’nın Şubat 2022’deki Ukrayna’ya yönelik topyekûn işgali bir milyondan fazla insanın ölümüne ve Rusya’nın Ukrayna topraklarının yaklaşık %20’sini işgal etmesine yol açmıştır. Ukrayna, Rusya’nın rafineri kapasitesinin %40’ına kadarını devre dışı bırakan uzun menzilli insansız hava aracı saldırılarıyla karşılık verirken, Rusya da Ukrayna şehirlerini bombalamaya devam etmektedir. ABD arabuluculuğunda Rusya ve Ukrayna arasında yapılan görüşmeler henüz bir ateşkesle sonuçlanmadı ve iki taraf, Ukrayna için toprak tavizleri ve güvenlik garantileri konusunda bölünmüş durumda. Lavrov ve Rubio arasındaki görüşmeden Ukrayna savaşını bitirmeye yönelik somut bir sinyal gelmeyince, taraflar sahada saldırıların dozunu arttırmaya devam etmektedirler. Bu yeni savaş senaryosunda, Ukrayna Rusya’nın derinliklerini vururken, Moskova ise Kiev’i gündüz/gece balistik füzelerle hedef almaktadır. Ukrayna, Moskova’nın savaş çabalarını sürdürmek için hidro-karbon yakıt ihracatına büyük ölçüde bağımlı olduğu için Rus petrol ve gaz tesislerinin meşru hedefler olduğunu belirtmektedir.
Yukarıda belirtildiği üzere, Rusya-Ukrayna Savaşı beşinci yılına girerken, her iki taraf da uzun menzilli saldırılarını artırdı; çatışmaların duracağına dair hiçbir işaret yok ve cephedeki kazanımlar ancak büyük insan kayıpları pahasına elde edilmektedir. Ukrayna, yeni savaş taktiği gereğince uzun menzilli füze/SİHA’lar ile Rus anavatanında yalnızca sivil lojistik hedefleri değil, askeri tesisleri de vurmaktadır. Rus ordusunun kullandığı füzelerin parçalarını üreten Kirov’daki fabrika, Ukrayna sınırına yaklaşık 1.300 kilometre uzaklıkta olmasına rağmen “Flamingo” tipi seyir füzesiyle hedef alındı. Azak Denizi ve Karadeniz’de faaliyet gösteren Ukrayna’ya ait insansız hava ve deniz araçlarının da stratejik Novorossiysk Limanı’nı fiilen bloke ettiği, Rusya Savunma Bakanlığı’nın limandan gece saatlerinde gemi akışını durdurduğu bildirildi.
Kiev hava kuvvetleri tarafından yayınlanan günlük raporlar, Rusya’nın ay boyunca Ukrayna’ya 376 füze fırlattığını gösterdi; bu sayı haziran ayında fırlatılan füze sayısının iki katından fazla. Ay boyunca gerçekleşen saldırıların çoğu başkent Kiev’i hedef almıştır. Ukrayna’nın savaşı Rusya içine taşıma hedefinde etkili olmaya başladığı gözlemleniyor. Nitekim son günlerde Ukrayna, özellikle Rusya’nın en büyük e-ticaret platformu Wildberries gibi lojistik açıdan önemli noktalara yoğun saldırılar düzenliyor. Rusya ise Ukrayna kentlerini hedef almayı sürdürüyor. Ukrayna Devlet Acil Durum Servisi’nden yapılan açıklamada, ülkenin Sumi, Odessa ile Mıkolayiv bölgelerine gece saldırılar düzenlendiği belirtildi. Rusya, Ukrayna’nın başkenti Kiev ile çevresindeki Kiev bölgesinde yedi noktaya balistik füze ve insansız hava aracı (İHA) saldırısı düzenledi. Saldırılar sonrası bazı depolar ve tesislerde yangın çıktı. Kiev Askeri Yönetimi tarafından yapılan açıklamada, saldırılarda en az 14 kişinin hayatını kaybettiği, 27 kişinin ise yaralandığı bildirildi. Rusya Savunma Bakanlığı, saldırıların Kiev ve çevresindeki lojistik merkezleri ile tedarik noktalarına yönelik gerçekleştirildiğini açıkladı. Bakanlıktan yapılan açıklamada, söz konusu noktaların “askeri amaçlarla” kullanıldığı öne sürülerek, “Bu merkezler çeşitli silah ve askeri malzemelerin depolanması ve teslimatının yanı sıra insansız hava araçlarının üretimi ve dağıtımında da yer alıyordu.” ifadelerine yer verildi.
Rusya-Ukrayna Savaşında Türkiye’nin Rolü ve Karadeniz Güvenliği
Peki muharebe alanındaki gerçek durum nedir? Vladimir Putin üzerinde, diplomatik bir çıkış yolu aramaya zorlayacak önemli bir baskı mı artıyor? Kiev’deki son siyasi çalkantılar, Ukrayna’nın ucu açık bir yıpratma savaşını sürdürme yeteneğini etkileyecek mi? Ve özellikle Avrupa, NATO ve Amerika Birleşik Devletleri gibi dış aktörlerin rolü nasıl gelişti? İngiltere’den sonra Almanya Başbakan’ının istifası, Avrupa ekonomik, siyasi ve askeri güç dengelerini olumsuz etkilemektedir. Kiev’in son saldırılardan gördüğü zararı ABD karşılar mı? Bir ABD yetkilisi, ABD yapımı Patriot SAM füzeleri için en uygun seçeneğin Ukrayna’da bazı bileşenlerin üretilip Almanya’da monte edilmesi olduğunu, burada daha eski bir Patriot modelinin zaten üretildiğini ve daha gelişmiş PAC-3 modelinin de üretilmesinin beklendiğini söyledi. Trump, son derece gizli Patriot planlarının tamamının Ukrayna’ya teslim edilmesi konusunda güvenlik endişelerini dile getirdi.
Türkiye için en önemli olumsuz gelişme ise Ankara’nın her iki başkente barış yönündeki baskılarına rağmen Karadeniz’de Türk tankerlerine yapılan silahlı saldırıların, deniz seyrüsefer güvenliğini olumsuz yönde etkilemesidir. Peki, Ankara, 1936 Montreux Boğazlar Sözleşmesi’ne göre, diplomatik ve siyasi söylemlerin ötesinde hukuki askeri tedbirleri devreye sokabilir mi?
Ankara’nın elindeki hukuki-askeri seçenekleri ve barış masasındaki dengeleri Prof. Dr. Mesut Hakkı Caşın’ın analiziyle dergide okuyun.
