ABD Donanması, Virginia sınıfı nükleer saldırı denizaltısı USS Massachusetts (SSN 798) için yeni gemilerde standart olan deneme sonrası tersane dönemini iptal etti. Denizaltı, bu aşamayı atlayarak doğrudan filo görevine tahsis edildi. Karar 17 Ağustos’ta duyuruldu.
Atlanan aşama, Post-Shakedown Availability (PSA) olarak bilinen ve yeni teslim alınan bir savaş gemisinin ilk deneme seyirlerinin ardından girdiği tersane dönemidir. Deneme seyirlerinde gemi tam güçle çalıştırılıyor, sistemleri sınır koşullarında test ediliyor ve ortaya çıkan eksikler listeleniyor. PSA, bu listenin kapatıldığı ve garanti kapsamındaki düzeltmelerin yapıldığı aşama.
Donanmanın açıklamasına göre Massachusetts’in deneme seyirlerindeki performansı ve malzeme durumu bu aşamaya gerek bırakmadı. Açıklamada geminin “üstün malzeme durumu ve muharebe hazırlığı” ile filoya muharif kabiliyet kazandırma aciliyeti gerekçe gösterildi.
USS Massachusetts, Newport News Shipbuilding tersanesinde inşa edildi ve 21 Kasım 2025’te Donanmaya teslim edildi. Gemi, Mart 2026’da Boston Limanı’nda düzenlenen törenle hizmete girdi. Virginia sınıfı, ABD Donanması’nın Los Angeles sınıfının yerini alan çok maksatlı saldırı denizaltısı ailesi; sınıf, istihbarat toplama, özel harekât desteği, denizaltı avcılığı ve Tomahawk seyir füzesi taşıma görevlerini birlikte yürütecek şekilde tasarlandı.
Kararın arkasındaki basınç, ABD denizaltı inşa programının içinde bulunduğu durumda. Donanma yıllık iki Virginia sınıfı denizaltı teslim alma hedefini uzun süredir tutturamıyor; tersane kapasitesi, nitelikli işgücü ve tedarik zinciri darboğazları teslim takvimlerini geriye itiyor. AUKUS anlaşması kapsamında Avustralya’ya devredilmesi planlanan denizaltılar da aynı üretim hattına bağlı.
Aynı anda operasyonel talep artıyor. Hint-Pasifik’te Çin donanmasının büyümesi, denizaltı devriye ihtiyacını yükseltirken filodaki mevcut gemilerin önemli bölümü bakım kuyruğunda bekliyor. Bu tabloda, hazır bir denizaltıyı aylarca tersanede tutmak yerine sahaya sürmek anlaşılır bir tercih.
Donanma yetkilileri kararı “gemi inşasında verimlilik, yenilik ve hız” örneği olarak tanımlarken bunun hesaplanmış bir risk olduğunu da kabul etti; açıklamada denizcilerin güvenliğinden ya da denizaltıların kalitesinden ödün verilmediği vurgulandı.
Yine de yöntemin sınırları tartışılıyor. PSA yalnızca arıza gidermeye değil, ilk hizmet döneminde ortaya çıkan tasarım kaynaklı sorunların düzeltilmesine de hizmet ediyor. Bu dönemin atlanması, sorunların ileride daha uzun ve pahalı bakım dönemlerine ertelenmesi anlamına gelebilir. Kararın tekil bir istisna mı, yoksa yeni gemiler için emsal mi olacağı henüz belli değil.
Türkiye açısından okuma, benzer bir denge Türk deniz platformu programlarında da geçerli. MİLDEN milli denizaltı projesi ve STM’nin yürüttüğü Preveze sınıfı yarı ömür modernizasyonu, tersane kapasitesi ile operasyonel hazırlık arasındaki aynı ilişkiye tabi. Deniz Kuvvetleri’nin Reis sınıfı yeni tip denizaltılarının teslim takvimi de bu planlamanın parçası.
Massachusetts örneği, gemi inşa programlarında asıl darboğazın çoğu zaman tasarım değil tersane takvimi olduğunu gösteriyor. Yeni platform siparişi vermek kadar, o platformları bakım ve teslim döngüsünde tutabilecek altyapıyı kurmak da belirleyici.
