ABD Kongre Araştırma Servisinin 12 Ağustos'ta güncellediği rapora göre program, başlangıçtaki takvimin 4 yıl gerisine düşerken toplam tedarik maliyetinin 19,4 milyar dolara ulaşması bekleniyor. ABD Donanması toplam 76 MQ-25 tedarik etmeyi planlıyor.
MQ-25 uçak gemilerinden görev yapacak
Boeing tarafından geliştirilen MQ-25, Pentagonun ilk insansız havadan yakıt ikmal uçağı ve ABD Donanmasının uçak gemilerinde görev yapacak ilk İHA'sı olacak.
MQ-25'in temel görevi, uçak gemilerinden havalanan savaş uçaklarına havada yakıt ikmali yaparak harekât menzillerini artırmak olacak. Sistem aynı zamanda istihbarat, gözetleme ve keşif görevlerini destekleyecek.
İHA'nın 500 deniz mili mesafede en az 14 bin libre, yaklaşık 6,35 ton yakıt aktarabilmesi gerekiyor.
MQ-25'in hizmete girmesiyle halen tanker görevlerinde kullanılan F/A-18E/F Super Hornet savaş uçaklarının bu görevden alınarak yeniden muharip görevlerde kullanılabilmesi hedefleniyor.
ABD 76 MQ-25 tedarik edecek
ABD Donanmasının planladığı 76 MQ-25'in 67'si operasyonel, 9'u ise test ve geliştirme faaliyetlerinde kullanılacak.
Boeing, MQ-25'in hava aracından sorumluyken Lockheed Martin görev kontrol yazılımını geliştiriyor. MQ-25'te Rolls-Royce AE 3007N turbofan motoru ve Super Hornet'lerin tanker konfigürasyonunda da kullanılan Cobham havadan yakıt ikmal sistemi kullanılacak.
İlk geliştirme uçağı 2025'in ortalarında tamamlanırken MQ-25'in ilk uçuşu Nisan 2026'da gerçekleştirildi. ABD Donanması bundan yalnızca bir ay sonra, Mayıs 2026'da düşük oranlı ilk üretime onay verdi.
Üretime erken geçilmesi eleştiriliyor
Kongredeki temel endişelerden biri, üretim konfigürasyonunu temsil eden uçağın testleri tamamlanmadan düşük oranlı üretimin başlatılması oldu.
ABD Sayıştayı, uçuş testleri sırasında ortaya çıkabilecek sorunların halihazırda üretimde bulunan uçaklarda değişiklik yapılmasını gerektirebileceği, bunun da maliyetleri artırarak yeni gecikmelere yol açabileceği uyarısında bulundu.
Pentagon, programdaki gecikmenin nedenleri arasında teknik riskleri, üretim sorunlarını, takvim değişikliklerini ve işçi grevini gösterdi. Uçuş testlerinin 2029 mali yılının sonuna kadar sürmesi bekleniyor.
Programın maliyeti 19,4 milyar dolar
Pentagon, geliştirme, test, tedarik ve askeri inşaat giderleri dahil MQ-25 programının toplam maliyetini 19,4 milyar dolar olarak hesaplıyor. Buna göre uçak başına toplam tedarik maliyeti ortalama 255,8 milyon dolar seviyesinde bulunuyor.
ABD Sayıştayının askeri inşaat giderlerini hariç tutan hesabında ise programın maliyeti 16,6 milyar dolar, uçak başına ortalama tedarik maliyeti 218 milyon dolar olarak tahmin ediliyor.
ABD Donanması, 2027 mali yılı için MQ-25 programına 1,75 milyar dolar talep etti. Kaynakla üç MQ-25'in tedarik edilmesi ve geliştirme, test ve değerlendirme çalışmalarının sürdürülmesi planlanıyor.
MQ-25 gelecekteki insansız uçaklara altyapı sağlayacak
Boeing, MQ-25'leri Illinois eyaletindeki Mascoutah'ta 2024'te açılan 200 milyon dolarlık tesiste üretecek.
Program kapsamında uçak gemilerine görev planlama, uçuş kontrolü ve görüş hattı ötesi haberleşme sağlayacak insansız hava aracı kontrol sistemleri de entegre ediliyor.
USS George H.W. Bush ilk gemi konuşlu kontrol sistemini 2024'te alırken USS Theodore Roosevelt, 2026'da MQ-25 operasyonlarına tam uyumlu hale getirilen ilk uçak gemisi oldu.
ABD Donanması, MQ-25'i uçak gemisi hava kanadında daha fazla insansız sistem kullanılmasına yönelik ilk adımlardan biri olarak görüyor. Stingray için geliştirilen kontrol altyapısının gelecekte farklı uçak gemisi konuşlu insansız hava araçlarında da kullanılması planlanıyor.
