ABD Savunma İnovasyon Birimi (DIU) ve Uzay Geliştirme Ajansı (SDA), 14 Ağustos 2026’da “Deorbit-as-a-Service” (DaaS) girişimi kapsamında ömrünü tamamlamış uyduları yörüngeden indirecek sistemleri tasarlamaları için D-Orbit, Firefly Aerospace ve Katalyst Space’e sözleşme verdi. İlk ödüller toplam 8,4 milyon dolar değerinde ön tasarım çalışmalarını kapsıyor.
Bir Bakışta
- Sözleşmeler 14 Ağustos 2026’da DIU ve SDA tarafından imzalandı.
- Seçilen şirketler: D-Orbit (potansiyel değeri 24 milyon dolara ulaşabilecek sözleşme), Firefly Aerospace ve Katalyst Space.
- İlk ödüller toplamda 8,4 milyon dolar; ön tasarımların yıl sonuna kadar teslim edilmesi bekleniyor.
- Hedef, 2028’de prototip uzay araçlarını fırlatıp operasyonlara başlamak.
- Amaç, devlet mülkiyeti maliyeti olmadan alçak Dünya yörüngesinden eski uyduları temizleyecek esnek, talebe bağlı bir orbital lojistik hizmeti kurmak.
- SDA, Ocak 2026’da benzer bir hizmet için Starfish Space’e 52,5 milyon dolarlık ayrı bir sözleşme vermişti.
Arka Plan
DIU’nun DaaS için orijinal talebi Şubat 2026’da yayımlanmıştı. Programın arkasındaki itici güç, çoğalan uydu takımyıldızlarının (internet erişimi, uzaktan algılama, füze izleme gibi görevler için) tipik olarak yalnızca beş yıl operasyonel kalabilmesi ve alçak Dünya yörüngesinin giderek daha fazla işlevsiz uyduyla dolmasıdır. DaaS modeli, Pentagon’un bu araçları satın alıp işletmek yerine ticari şirketlerden talebe bağlı bir hizmet olarak kiralamasını öngörüyor; bu, hem maliyeti düşürüyor hem de esnekliği artırıyor. Seçilen uzay araçları yalnızca yörüngeden indirme değil, yakıt ikmali, onarım, denetim ve uyduları yeniden konumlandırma gibi ek görevler için de tasarlanıyor. Ancak yetkililer, bu tür manevra kabiliyeti yüksek platformların çift kullanım potansiyeline dikkat çekiyor: aynı teknoloji, düşman uydularını işlevsiz yörüngelere itmek veya devre dışı bırakmak için de kullanılabilir. Bu endişeye örnek olarak Çin’in 2022’de fırlattığı ve manevra kabiliyetiyle dikkat çeken SJ-21 uydusu gösteriliyor.
Türkiye İçin Ne Anlama Geliyor
Türkiye’nin uzay programı, TÜRKSAT haberleşme uydusu filosunun yenilenmesi ve Türkiye Uzay Ajansı’nın planladığı yeni nesil yerli uydu projeleriyle büyümeye devam ediyor. Pentagon’un DaaS girişimi, uzay ortamının sürdürülebilirliği ve yörünge trafiğinin yönetimi konusunda küresel ölçekte oluşan yeni bir pazarın erken göstergelerinden biri; ilerleyen yıllarda Türkiye’nin de artan uydu varlığını korumak ve yörünge çöpü riskini yönetmek için benzer servis modellerine ya da yerli kabiliyetlere ihtiyaç duyması beklenebilir. Ayrıca çift kullanım tartışması, Türkiye’nin uzay güvenliği doktrinini oluştururken izleyeceği ülkeler arasında ABD’nin bu alandaki düzenleyici yaklaşımını da referans noktası haline getiriyor.
Sıkça Sorulan Sorular
Deorbit-as-a-Service tam olarak ne sağlıyor? Pentagon’un uyduları satın alıp işletmek yerine, ömrünü tamamlamış uyduları yörüngeden indirmek için ticari şirketlerden talebe bağlı hizmet satın almasını sağlayan bir model.
Sözleşmelerin toplam değeri ne kadar? İlk aşama ön tasarım ödülleri toplam 8,4 milyon dolar; D-Orbit’in sözleşmesi gelecekteki opsiyonlarla 24 milyon dolara kadar çıkabilir.
Prototip ne zaman uçuracak? Hedef, 2028 yılında prototip uzay araçlarının fırlatılıp operasyonlara başlaması.
Kaynaklar
- Breaking Defense, “DoD expands R&D on clearing expired satellites from orbit”, Ağustos 2026
