Günün ilk yarısında üç gelişme öne çıktı. ASELSAN'ın deniz platformları için geliştirdiği GÖKDENİZ Yakın Hava Savunma Sistemi, satha yakın uçan hedeflere karşı etkinliğiyle gemilerin muhafızı unvanını bir kez daha hatırlattı. Savunmanın ötesine taşan bir hamleyle Baykar, ulusal ve uluslararası hava kargo taşımacılığı yapacak yeni bir havayolu işletmesi kurmak için hazırlıklara başladı; ilk uçağa dair detaylar da paylaşıldı. İttifak cephesinde ise NATO'nun Ukrayna'ya askeri destek ve eğitim koordinasyonuna korgeneral rütbesinde yeni bir komutan atadığı duyuruldu.
Yerli sanayiden üretim ve organizasyon hamleleri
Türkiye'nin savunma sanayiinde önemli adımlar atılmaya devam ediyor. İhracat rakamları artarken şirketlerin üretim kapasiteleri de genişliyor; ekosistemin hem nitelik hem de nicelik olarak derinleştiği değerlendiriliyor. Yılın ilk yarısına dair veriler de sektörün iç pazar ve ihracatta büyüme eğilimini koruduğuna işaret ediyor. Bu büyümenin en kritik ayaklarından motor tarafında ise önemli bir sadeleşmeye gidildi: Savunma Sanayii Başkanlığı koordinasyonunda yürütülen milli motor projeleri TEI TECH çatısı altında birleştirildi. Birleşmeyle farklı programlarda yürütülen çalışmaların tek çatı altında koordine edilmesi amaçlanıyor.
Denizcilik tarafında hız kesilmedi. STM Genel Müdürü Özgür Güleryüz, Malezya için inşa edilen üçüncü savaş gemisinin denize indirilme töreninde soruları yanıtladı; böylece dört ay gibi kısa bir sürede üç gemi suyla buluşmuş oldu. Söz konusu tempo, Türk gemi inşa sanayiinin ihracat pazarlarındaki iddiasını da gözler önüne serdi. Günün sosyal boyutlu gelişmesi ise TBMM'den geldi: Genel Kurulda kabul edilen yeni düzenlemeyle şehit aileleri ve gazilere yönelik aylık ve sosyal haklar genişletildi.
Füze ve hava savunmasında küresel yarış kızışıyor
ABD'de seyir füzesi tarafı oldukça hareketli. Kratos, 2027 ve 2028'deki düşük maliyetli seyir füzesi programları için binlerce Spartan turbojet motor üretimine yönelik hazırlıklarıyla öne çıktı. Programın binlerce motorluk ölçeği, maliyet-etkin mühimmat anlayışının ABD envanterinde giderek geniş yer tuttuğunu gösteriyor. DARPA ise Mach 5'in üzerinde hızlara ulaşabilen yeni nesil hipersonik seyir füzesi için çalışmalara başladığını duyurdu. İki gelişme birlikte okunduğunda Washington'un hem sayılabilir hem de ileri teknolojili mühimmat kapasitesini aynı anda artırma arayışında olduğu görülüyor. Daha ağır bir stratejik başlık da vardı: ABD, Çin ve Rusya'nın sınırlı nükleer kullanım senaryolarına hazırlıklı olması karşısında stratejik silah dengesini masaya yatırdı.
Hava ve füze savunma tarafında İsrail ile ABD, Arrow füze savunma sistemini güncellemeye devam ediyor; çalışmalarda İsrail Havacılık ve Uzay Sanayii de yer alıyor. Güncellemenin bölgedeki füze tehditlerine karşı katmanlı savunma mimarisini güçlendirmeyi hedeflediği belirtiliyor. Cambridge Aerospace ise hava savunma üretimini artırmak ve yeni ürünler geliştirmek için 300 milyon dolar kaynak sağladı. Bu yatırım, hava savunma alanındaki talep artışının yalnızca dev şirketlere değil yeni girişimlere de sermaye çektiğini göstermesi bakımından dikkat çekici.
Stratejik özerklik arayışı ve yeni iş birlikleri
Avrupa merkezli hava muharebe projelerinde dikkat çekici bir kapı aralandı: Hindistan Savunma Bakanlığı, Almanya'nın çekilmesinin ardından Fransa liderliğindeki Gelecek Hava Muharebe Sistemi programına katılım için girişim başlattı. Avrupa'nın kendi içinde ise stratejik özerklik tartışması, kritik silah sistemlerinde ABD'nin politik onayı ve teknolojik desteğine bağımlılığı yeniden gündeme taşıdı. 'Amerikan silahlarına veda' başlıklı değerlendirmeler, bağımlılık eleştirisinin giderek daha yüksek sesle dile getirildiğini gösteriyor.
Asya-Pasifik'te Tayland Savunma Bakanlığı, ABD'nin LUCAS projesinden etkilenerek yerel saldırı İHA'sı üretimi ve keşif kapasitesi için Washington ile iş birliğini gündemine aldı. ABD'nin kendi içinde ise Pentagon, İran ile yaşanan savaşın ortaya çıkardığı eksiklikler nedeniyle savunma sanayii şirketlerini harekete geçirmeye çalışıyor. Günün son öne çıkan başlığı da yine ittifaktan: NATO'nun Ukrayna'ya askeri destek ve eğitim koordinasyonuna yeni komutan ataması, ittifakın bu alandaki koordinasyon rolünü kalıcı kılma iradesi olarak kayıtlara geçti.
Baykar'dan kargo havayolu, motor tarafında TEI vurgusu
Günün ikinci yarısında yerli sanayinin en dikkat çekici gelişmesi, Baykar'ın hava kargo şirketi kurması oldu. Tolga Özbek'in canlı yayınında ele alınan başlıklar arasında, TRMOTOR'un neden TEI TEKNOLOJİ bünyesine alındığı sorusu da öne çıktı; yayında motor ekosistemindeki bu kurumsal tercihin arka planı masaya yatırıldı.
Makro görünümde ise sanayi üretimi Haziran'da bir önceki aya göre yalnızca yüzde 0,1 artarken yıllık bazda sınırlı bir yükseliş kaydetti. Savunma sanayii verileri de bu yatay seyre eşlik ederek sektörün genel ekonomiyle benzer bir çizgide ilerlediğini gösterdi.
Rusya'nın füze bilançosu: hedef aşımı ve duran üretim
Rusya tarafında birbirine zıt iki gelişme günün ana eksenlerinden birini oluşturdu. Kh-101 ve Kalibr gibi füzelerde üretim hedefleri aşılırken, bazı füze tiplerinde üretimin durdurulduğu bildirildi. Bu tablonun en somut örneği, Ukrayna istihbarat yetkililerine göre Nisan 2023'ten bu yana üretimi duran Kh-47M2 Kinzhal hiperzonik füzesi oldu. Veriler, Moskova'nın harp stoklarını hangi sistemler üzerinden yeniden dengelediğini izlemek açısından önem taşıyor.
Moskova'nın askeri duruşuna dair diğer başlıklar da yoğundu. Uzun süre düşük yoğunluklu bir rekabet alanı olarak görülen Arktik'te eriyen buzullarla birlikte dengeler değişirken, Rusya'nın bölgedeki askeri varlığı yeniden değerlendirme konusu yapıldı. Akdeniz'de ise Suriye ile Rusya, yaklaşık 18 ay süren görüşmelerin ardından Hmeymim Hava Üssü ile Tartus'taki tesislerin statüsünü yeniden yapılandırma kararı aldı.
Avrupa'da modernizasyon: Stryker'dan Puma'ya, yeni nesil hava gücüne
Kara araçlarında iki tedarik haberi öne çıktı. Yunanistan, hareket kabiliyetini artırmak için ABD'den ikinci el Stryker zırhlı araçları almaya yönelirken, Almanya Bundeswehr'in mekanize savaş birliklerini genişletme kapsamında 2027'de üçüncü Puma zırhlı araç birliğini devreye alacak. Polonya'da düzenlenecek Defence24 Days 2027 ise Ukrayna'daki savaş deneyimini ve Varşova'nın sanayi modernizasyonunu tartışmaya açacak.
Hava savunma ve hava gücü tarafında üç gelişme izlendi. Cambridge Aerospace, NATO güçlerinin ihtiyaçlarına uygun düşük maliyetli Skyhammer önleme sistemini Future Forces 2026'da sergileyecek. Hindistan, Fransa öncülüğünde geliştirilen yeni nesil savaş uçağı programına katılım seçeneğini değerlendiriyor. ABD'de ise Northrop Grumman CEO'su Kathy Warden, B-2 ve B-21'in düşük görünürlük teknolojisine atıfla B-21 üretiminin artırılması olasılığını gündeme getirdi.
Denizde güvenlik açığı, bakım sözleşmeleri ve gergin hat
Denizcilik gündeminin ilk sırasında güvenlik tartışması vardı: Britanya Kraliyet Donanması'nın K3 Scout insansız deniz araçlarında kullanılan kameraların Çin'e gizlice veri aktardığı iddiası, tedarik zinciri güvenliğini yeniden tartışmaya açtı. Aynı donanmaya yönelik bir başka haberde BAE Systems, 135 milyon poundluk torpido bakım ve onarım desteği sözleşmesiyle öne çıktı.
Pasifik'te Lockheed Martin, Avustralya'da Virginia Sınıfı denizaltı savaş sistemleri entegrasyonu için işbirliğine giderken; İran ile ABD arasındaki gerilim altıncı ayına yaklaşırken Basra Körfezi'nde mahsur kalan gemi sayısının en az 70'e ulaşması deniz ticaretine yönelik risklerin büyüdüğünü gösterdi.
Günün ikinci yarısı, savunma ekonomisinin iki farklı hızını aynı karede sundu: Türkiye'de Baykar'ın kargo havacılığına adımı ve motor tarafındaki kurumsal tercihler büyüme sinyali verirken, Rusya'nın füze üretimindeki inişli çıkışlı tablo savaş ekonomisinin sınırlarını görünür kıldı. Avrupa'nın modernizasyon hamleleri ve denizcilik gündemi ise önümüzdeki günlerde takip edilecek başlıklar olarak öne çıkıyor.
